Alaia Martin Etxebeste (Oiartzun, 1987)  bertsolaria da. Bilbon ikus-entzunezko komunikazioan lizentziatu zen, gidoigintzan lan egin du, Xirika gehigarriko elkarrizketatzailea izan da, eta Gaztezulo aldizkariko iritzi-emailea ere bai. 12 urterekin bertsotan hasi zen, eta Oiartzungo eta Santutxuko bertso-eskoletan ibili da. Gaur egun, bertso-irakasle lanetan dabil ikastetxeetan. 2013. urtean, Bertsolari Txapelketa Nagusiko finalean sartzeko zorian egon zen, eta 2015. urtean, Gipuzkoako Txapelketan bigarrena geratu da, Beñat Gaztelumendiren ondoren.

1.    Noiz eta nola hasi zinen bertsotan?
Ikastetxean, euskara ikasgaian, bertsolaritza ikasi genuen. Niri sentimenduak adierazteko modu egokia iruditu zitzaidan. 12 urterekin, Oiartzungo bertso-eskolan hasi nintzen, lagunak apuntatu zirelako, eta, pixkanaka, bertso-munduarekin maitemindu nintzen.

2.    Zuretzat zer da bertsolaritza?
Bizimodu bat da niretzat, herriz herri kantatzeko aukera, iritziak era neurtuan eta errimatuan emateko tresna… Bertsolaritza nire pasioa da, nire barnea askatzeko modu bat.

3.    Orain Gipuzkoako Txapelketan bigarren geratu zara, zer sentitu duzu? Zer sentsazio izan zenuen finalean? Eta txapelketan zehar?
Niretzat aurtengoa txapelketa polita izan da. Baina 2011. urtekoa handia izan zen, espero gabe finalera iritsi nintzelako. Beraz, aurten presio handiagoa eduki dut, barne-presioa, finalean sartu nahi nuen… Eta lortu egin dut. Duela lau urte, ume bat bezala nengoen, emozionatuta. Final honetan, berriz, zentratuago aritu naiz, gozatu egin dut.

2015eko Gipuzkoako Txapelketan 2. gelditu zen.

4.    Lortu duzun bigarren postu horrek plaza gehiagorako atea ireki dizu?
Saio-kopurua mantendu egin da, lehenago ere saio dezente egiten nituelako. Aurreko finalean hirugarren egin nuen, eta, beraz, ez da hain alde handia. Hala ere, buruz burukora iristeak bisualago egiten du, eta hori, niretzat, sari bat izan da egindako lanagatik. Ez dakit zer ekarriko didan, baina badakit ona izango dela. Horrek ez nau kezkatzen.

5.    Txapelketan parte hartzeko nola prestatu zenuen zeure burua?
Alde batetik, txapelketa hasi aurretik, badakigu zer ariketa-mota egingo ditugun: neurriak, txapelketako probak, doinuak, errimak… Beraz, bertso-eskoletan “simulakroak” egiten ditugu, trebatzeko.

Bestetik, neure burua elikatzen dut: filmak ikusi, musika entzun, jendearekin egon… Esponja-lana egiten dut, munduarekiko iritzi egituratu bat osatzeko. Begirada analitiko bat lantzen dut, horrek bertsotan ideiak argiago edukitzen laguntzen didalako.

6.    Bertsolariok plazaz plaza ibiltzen zarete, Euskal Herriko txoko guztiak ezagutuz. Zein ezberdintasun dago plazako eta txapelketako bertsolariaren artean?
Nire ustez, puntako bertsolariak bietan dabiltza, plazan eta txapelketan. Andoni Egaña, Amets Arzallus, Maialen Lujanbio… Txapelketak eman die ospea, baina oso plazakoak dira. Kalitatean muga bat dago, eta muga horrek txapelketa eta plaza gainditzen ditu.

Hala ere, nire ustez, txapelketako bertsolaria pentsakorragoa da, sakonagoa. Plazak, berriz, zerikusia du ikusleekin sortzen den zuzeneko harremanarekin; arinagoa da. Nire iritziz, biek dute bere alde ona: txapelketetan, kontzentrazioagatik eta presioagatik, bertso onak ateratzen dira; eta, plazan, aldiz, freskotasunagatik edo presiorik ez dugulako.

Txapelketan presio handia jasatzen dute bertsolariek.

Txapelketarako prestakuntza azaldu dut, baina plazarako prestakuntza plazaz plaza egiten dugu, oso zaila da hori kanpotik ikastea.

7.    Ba al dago txapelketarako soilik balio duen bertsolaririk? Eta plazarako? Adibideak aipatuko zenituzke?
Badaude bertsokera bereziak, eta horiek ez dira plazan hainbeste eskatzen, ez zaizkio jende guztiari gustatzen. Txapelketan ondo aritu badira ere, ez da lotura hori sortzen eta antolatzaileek ez diete deitzen.

Bestalde, Iker Zubeldia aipatu nahi dut. Bera Euskal Herriko bertsolari onenetako bat da, baina azkeneko txapelketetan ez du parte hartu. Plazan asko aritzen da, freskotasun eta gaitasun handiak ditu, eta, txapelketan marka onak lortu baditu ere, ospea plazak eman dio. Hortaz, txapelketak ez du guztia zehazten. Nire ustez, garaiko entzuleen profilak eta bertsolariaren profilak zerikusia izan behar dute. Hor sortzen da magia edo harreman hori entzuleen eta bertsolariaren artean.

Ni, zalantzarik gabe, plazan egoten naiz erosoago, libreago. Txapelketan ere normalean ausartu egiten naiz, normalean arriskatu egiten dut. Gainera, plazak aukera ematen dit hainbat txoko eta hainbat pertsona ezagutzeko, eta bizipen asko izateko. Txapelketak bi urtean behin dauzkagu eta plazak astebururo, herriz herri; nik urtean 100 plaza inguru egiten ditut.

Txapelketak ere gustatzen zaizkit: prestatzeko ematen duten aukera, norberaren burua estutzeko, oso momentu onak bizi izan ditut. Txapelketako bertso onak betiko geratzeko aukera handiagoa dago; hor geratzen dira eta horrek xarma du. Zaila egiten zait bakarra aukeratzea.

8.    Zein dira zure etorkizuneko asmoak? Txapelketak, plazak, bertso-afariak…
Oraingoz agenda nahiko beteta daukat datozen hilabeteetarako, eta gozatzea da helburua. Tentsioa galdu gabe, hobetzen jarraitu nahi dut. Orain txapelketa osteko atsedenean nago, nik uste dut ona dela, pixka bat burua ere liberatzeko. Ilusio handia daukat datorren urteko txapelketa ere prestatzeko, ikusteko non hobetu eta esperimentu berriak egiteko, nondik jo nahi dudan erabaki, umorea gehiago estutu… Oraindik ez dut datorren txapelketarako helbururik jarri…