Nork egiten ditu edo zituen etxeko lanak zure etxean?
PILAR IRAGORRI: Gu hasteko izandu (izan) gea (gara) hamabost senide, eta beno gaztetatik lana asko egin dugu baina baserrian. Baina orduan zan (zen) ez zen ondo ikusten neska etxetik kanpo lanera ateratzea, ez bazen neskame joaten etxe batera, baina fabrikan eta horrela ez zen ikusten. Hasi ziren gero bai? Gero hasi ziren. Eta orduan, emakumeak egiten gendun (genuen) etxeko lana, baserrian lan asko… Hori izaten zen gure bizitza xumea baserrian, horrenbeste famili (familia), hamasei lagun bazkaltzeko egunero.
NAIARA GARZIA: Nire etxean, orain ni langabezian nagonez, etxean ordu gehiago ematen ditut eta orokorrean, beno, bazkaria nire bikoteak egiten du, bazkarie eta afarie (bazkaria eta afaria). Baina gainontzekoa nik egiten dut. Bueno dena, etxea txukundu, garbitu, komune (komuna), ohea egin, lavadorak (garbigailua) jarri, txukunketak… gauza horiek. Berak egiten du janariarekin erlazionatuta dagoena, gainontzekoa berak egiten du.
Zein da gehien gustatzen zaizun etxeko lana? Eta gutxien?
PILAR IRAGORRI: Nik bazkaria gustura jartzen nuen. Han nahi nuena jaten bainuen gero nik, ogi koxkorra sartu potajean (lekaleak) eta hura jan eta… Sukaldea ere gustatu zait beti. Eta kanpo lana ere gustatu zait. Baina denetik, ni gustura, ni beti oso gustura bizitu (bizi) izan naiz, baserria gustatzen zitzaidan.
Ez dakit ba nik, ez nizuke esango gutxiena zer… Dena egin behar zen eta dena egiten genuen eta…
NAIARA GARZIA: Gehiena gustatzen zaidana, nik uste agian aldatzen joan dela ere bai alde batetik, ez dakit. Baina igual arropa zintzilikatzea gustatzen zait, ez orain daukagun lekue (lekua) zulo bat delako, baina izango balitz horrela baserri batean bizi garela eta ez dakit non zintzilikatzea, gustura eginen nuke. Usaiarengatik. Gustatzen zait arropa berriaren usaina.
Eta gero, gutxiena? Tenedorek (sardexkak) eta garbitzea edo fregatzea (harrikoa egitea). Hori ez zait batere gustatzen. Orokorrean, platerak eta ere ez asko, baina tenedoreak (sardexkak) eta gutxiena. Eta bueno, komune (komuna) pentsatzen dut igual ere bai, ez?
Zer desberdintasun dago lehengo eta oraingo etxea eramateko moduen artean?
PILAR IRAGORRI: Bua, ez du kolorerik ere, ez! Nik esaten dut oraingo gazteak (gazteek) ez dakitela zer den bizitza gogorra. Eta claro (noski) dena daukate, erraztasun guztiak dauzkate, zer nahi hura, ez dakite zer den behar bat bizitzea, behar horrek pertsona soildu egiten du, soitu (soildu) barrutikan (barrutik) egiten du, denetik izatea beraiek nahi duten bezala, ni ez nago ados. Dena eskuz egiten genuen, egin beharko eta pentsa zenbaterainoko familia, banan-banan ziren balda handi batzuk, jaboia (xaboia) eta urarekin beratzen jarri, eskuz egin, errioa (errekara) garbitzera, ibaira e? Gela (izotza) bazen edo elurra bazen urean sartuta eta polaina batzuk, ez dakit nondik sortu zituen nire amak horrek, eta polaina batzuekin urean sartuta. Eta polainarik gabe ere bai, ibaia martxa guztian eta gu urean sartuta, arropa garbitzen. Eta arropa balde bat hartu buruan eta etxera. Eta ez zen etxea hemen e! Distantzia luze xamarra zen. Hara joan eta hantxe. Diferente zen. Eta lehendabiziko lavadora (garbigailua) sartu zenean gure etxera zen trin-tran, trin-tran, trin-tran… hori eta ze poza! Ze poza! Gezurra iruditzen zitzaigun, bai, horrela!
NAIARA GARZIA: Bueno, nire ama eta bizitu (bizi) ziren, nik uste claro (noski), etxe handiagotan ez? Nik uste askoz mueble (altzari) gutxiago eta gauza gutxiago zeuden eta lan gutxiago ere bai, hori seguru. Ez dira, nire etxean ez dira inoiz izandu (izan), izandu (izan) die (dira) garbitasunaren aldekoak baina ez ordenarekin obsesionatuak, ez? Ez zait iruditzen denbora asko dedikatzen zienik txukunketari ze etzeuzkean (ez zeuzkaten), ze nik badakit nire ama txikia zenean eta, ez zeuzkala gela bakoitzean armario bat (armairu) eta oheak eta ez zeukan apenas deus. Orduan bazkaria egiten eta gero gauza asko egiten zituen, autonomoagoak ziren. Etxeak urtero pintatzen (margotzen) ziren eta norberak egiten zuen bere etxean. Baina ez zituzten gero gaur egun bezainbeste ordu sartzen beste garbiketa batzuk egiten, ez dakit, iruditzen zait. Kanpoan lana egiteak, beti horrek mugatu egiten zaitu. Ez dakit, nik hori ikusi dut, adibidez, nire etxean. Nire amak beti egin du lana ez? Eta orduan gauza horiek beti egin ditu korrika eta presaka ez?Bueno, bere martxan ez? Baina bai ikusi dut, nire izeba igual bai izandu (izan) da etxeko andrea ez? Eta gozo-gozo dedikatu da horta (horretara): bazkaria lasai-lasai egin, bere plantxak, dena plantxatu (lisatu) bere maindireak, kuleroak eta dena ez? Pues lanen gabiltzanak edo ibili direnak edo garenak, ezin dituzte gauza horiek egin, ez? Eta gero, etxean beti daukazu nahi adina lan ez? Mugak jarri behar dituzu ez? Beti dago gehiago baina gauza gehiago daude bizitzan, ez?