Miel Anjel Elustondo. AEBetako diaspora

Miel Anjel Elustondo azpeitiarrak urteak eman ditu AEBetako euskaldunei elkarrizketak egiten. Guk berari egin diogu.


Transcription:[+] Transcription:[-]

Noiz joan zinen lehenengo aldiz Ameriketara?
Ni 93an joan nintzen lehendabiziko aldiz Estatu Batuetara eta orduan ingeles-ikastaro bat izan zen tarteko. Ingelesa ikasi nahi nuen, hiruhilabeteko ikastaroa egin nuen eta hara ailegatu eta 15 egunera, Renora ailegatu nintzen, Reno Nevadara, eta hara heldu eta 15 egunera Euskal Jaialdi bat zen Winnemucca -n, eta bertako lagunek, Renon bazegoen, Renoko unibertsitatean bazegoen eta badago, euskal ikasketen programa bat, eta bertan bazegoen orduan euskal dantzari-talde bat, “Zazpiak Bat”, eta, barkatu, “Zenbat Gara” zuen izena taldeak eta du izena taldeak. Eta esan zidaten ea joan nahi nuen eta joan nintzen. Orduan zen 3 orduko bidea zen eta haiekin batera parte hartu nuen desfilean. Orduan han euskal talde-mordoxka bat bildu zen. 
Iluntze hartan, berbena moduko bat izan zen, eta han ezagutu nituen lehenbiziko  bi euskal amerikarrak. Eta oraindik gogoan ditut izenak: Inazio eta Juan. Eta horrek erabat astindu zuen nire barrua eta hasi nintzen, ondoko astean edo handik bi astera, ba  euskaldun haiek eta beste batzuk elkarrizketatzen eta horrela hasi zen 93an gutxi gorabehera nire diaspora edo dena delakoaren abentura.

Zenbat urtetan ibili zara elkarrizketak egiten?
Ondoko urtean berriz joan nintzen Estatu Batuetara, ingeles-maila hobetzeko asmotan, bigarren ikastaroa nuen, eta orduan bai banekien euskaldunak bazirena banuen gogoa euskal jaialdietara sistematikoki joateko eta elkarrizketak ere egiten hasi nintzen bata bestearen ondoren, orduan ez dakit zenbat egingo nituen, baina bildu nituen elkarrizketak eta argazkiak, eta hona etorri orduko, irailean ba hasi nintzen publikatzen garai hartako Euskaldunon Egunkarian.
Bigarren uda horretan han nengoela jakin nuen urte osoa Renon emateko beka bat jaso nuela, bertako euskara-irakaslearen laguntzaile izateko lanean, nahi izanez gero. Eta hortaz, urte osoa bertan pasa nuenez gero, ba bertatik bidaltzen nituen artikuluak astero-astero-astero Euskaldunon Egunkarira eta ostiralero publikatzen ziren. Beti ziren euskal amerikarrak, hemendik hara joandakoak garai batean, edo hemendik hara joandakoen seme-alabak, batzuetan ilobak, eta haien perfilak idazten nituen; haien istorioak biltzen nituen.
Urte hori Renon igaro nuen. Beraz ezagutu nuen euskal amerikar-mordo bat, irakurri ere egin nuen hainbat, euskal ikasketen programaren liburutegian, baina urtea, ikasturtea, amaitu zen eta itzuli nintzen. Halere, ondoko udetan, zera segitu nuen joaten; ordurako lagunak eginak nituen eta joan nintzen kasik udaro eta beti ere elkarrizketa gehiago egiten, baina beste patxada batekin, zeren aurretik asko eginak nituen eta segitu nuen gauza gehiago deskubritzen, eta beharbada elkarrizketa espezializatuagoak edo bereziagoak egiten jardun nuen eta horrela iraun nuen kasik 20 urtean.

Nolakoa da zuk ezagututako Euskal Etxeen egoera?
Ni han izan naizen garaian, hemendik hara joandako euskaldunak artean bizirik zeuden eta haiek hemen zituzten erroak eta sustraiak eta eutsi diote hemengo izaerari. Dudarik gabe, guk bezalaxe hitz egiten dute euskaraz edo guk baino euskara jatorragoa nahi izanez gero, edo naturalagoa, eta dantza ere halaxe egiten dute. Hori hemendik hara joandakoei dagokienez.
Aurretik joandakoak eta aurretik joandakoen seme-alabak, ilobak, bigarren hirugarren belaunaldiak, neurri baten biltzen dira euskal etxeetara, nik ikusi dudanez. Eta zer izango den gero? Nik ikusi dudan denboran, euskal etxe horiek edo euskal klubek egiten zuten batez ere udako jaialdia. Hori zen haien hitzordurik inportanteena, eta hor indar handia jartzen zuten, hori ondo egiten, hori ondo antolatzen. Eta gainerakoan zenbait mus-txapelketa eta zenbait festa egingo zituzten, ba ez dakit, udaberri hasieran, edo Gabonetan, edo san martinetan, edo horrelako zerak. Lehendabiziko generazio  hori galdu den lekuetan, indarra galtzen da eta gero zer etorriko den inork ezin erantzun duen galdera da. Ez dakigu zer etorriko den etorkizunean, ikusten da zenbait lekuetan, ez euskal etxeetan bakarrik, baita herrialdeetan ere, lehendabiziko generazio hori joan denean ez dagoela segidarik. Aldiz, beste zenbait lekutan, eman dezagun, Idahoko Boisen zain berria badator, hori ikusi besterik ez dago, eta baita San Franciscon ere. San Franciscoko euskal etxean ere zain berria badator. Beste leku batzuetan duda handiagoak ditut.

Euskal Herrian estimatzen dugu gure diaspora eta erbestea?
Edozer gauza estimatzeko, preziatzeko, maitatzeko ezagutu egin behar da. Eta nik uste hemen ezezagutza handia dagoela, jendeak oinezkoak ez daki, ez zer den diaspora, ez non den gure erbesteak non diren, ez diasporaren kongresuaren berri, ez daki. Eta ez dakienez, ezin du estimatu ez diaspora, ez erbestea eta ez hemen etortzen zaizkigun kanpotarrak. Nik alde horretatik(an) ez dut batere zalantzarik egiten, ez dugu ezagutzen eta ez dugu maite.

Diaspora ezagutzea zer izan da zuretzat?
Hau gauza pertsonala da, baina nire bizitzan badago Ameriketara joan aurretiko garai bat eta beste bat ondokoa. Hori da nire kasua; ez da guztion kasua. Nik ezagutu ditut hara joan direnak eta burua lehengo lepotik dutela dabiltzanak. Nire kasuan, guztiz aldatu da.

Estatu Batuetara doazenei, euskal diaspora ezagutzea gomendatzen diezu?
Hura han dago eta beti egongo da han, harik eta hemendik joandako euskaldunak hiltzen diren arte. Beraz, trekking bat egitera joaten denak joan liteke euskaldunak diren lekuetara, eta euskal etxeetara, eta euskal dantzak diren lekuetara, eta jendearekin hitz egin. Diaspora jendea da; bidaiatzea jendea da. Gainerakoan postal huts bat da.

A2
12-02-2016
  • Zinea Sortzen
16239588
00:08:23
2909