1615ean, ekaitz batek hiru euskal baleontzi txikitu zituen Islandian, eta udazken hartan bertako biztanle batzuek tripulazioko 31 kide akabatu zituzten, Ari Magnússon magistratuaren aginduz. Euskal baleazaleen sarraski hori da Ariasman nobela historiko honen oinarria.
Bi urte lehenago, beste euskaldun batzuei bale-arran¬tzarako lizentzia saldu zien Ariasmanek, alegia, Ari Magnússon berberak.
Nobelak gertakizun beraren bi ikuspegi uztartzen ditu, euskaldunena eta islandiarrena. 1615eko espedizioan, Martin de Villafranca kapitain donostiarra zihoan, gizon gaztea eta baleazale trebea, baina tripulazio osoaz arduratzea lan handiegia gertatu zitzaion, eta Ternuako indigenekin eskarmentu pixka bat izan arren, ez zitzaion hain ongi joan bikingoen ondorengoekin.
Istorio honek garaiko ohitura eta sinesmenetan murgildu eta, bizimoduaren gordina erakutsiko digu. Ongi hasi arren, gaizki bukatu zen espedizio baten kontakizuna da Ariasman, Finlandian eta Islandian arrakasta handia izan ondoren, orain euskaraz ere arrakastarako bidea zabaltzen zaiona.

Nor arraio da Adam? Ebak ez du ezagutzen, baina aurkezten diotenean sentituko du aspalditik maite duela. Nola liteke, ordea? Ikusten duena erreala da? Nola jakin burmuina gezurretan ari ote zaigun?

Jesusen eskola-egunak Jesusen haurtzaroaren jarraipena da. Novillatik ihesi joan eta gero, David Estrellara heldu da Simon eta Inesekin. Han bizitza berri bati ekin nahi diote. David Dantza Akademian sartu dute, baina akademia horretako irakaskuntza metodoa bitxi samarra da, dantzaren bidez ikasten baitute matematika. Hala ere, mutikoa liluratuta dagoela dirudi. Akademiaz arduratzen diren pertsonak —Ana Magdalena, Dmitri eta Juan Sebastian— Simon eta Inesen bizitzetan sartuz joango dira pixkanaka, eta jada ezer ez da berdina izango. Gainera, badakite mutikoa benetan nor den.
“Egile aszetiko baten liburu iluna da, eta nahi duzun guztia ukatu arren, behar duzuna nolabait emateko modua aurkitzen du”. Duncan White. The Telegraph.
“Mezu nagusi baten ordez, norabide txiki baina esanguratsu askoz betetako lana da Jesusen eskola-egunak; gauzak egiteko bere modu propioarekin irmoki konprometitutako eleberri bat”. Alex Preston. The Observer.
“Jarraipen erakargarri honetan Coetzeek gogorarazten digu halaber gure jarduteko gaitasuna galderak egiteko gure moduaren araberakoa dela: gauza guztiek dute irtenbidea heriotzak izan ezik”. John Feeman. The Australian.
“Eszena askok dituzte miniaturazko elkarrizketa sokratikoen ezaugarriak. Coetzeek aurreiritzi modernoak kendu dizkienez eta bere pertsonaien hizketaldi filosofikoak oinarrizko muinera ekarri dituenez, gozamen garbia eragiten dute. (…) Ideien nobela hauetan nahiz haien irudi kezkagarrietan apaingarririk gabeko edertasuna dago: mutiko gazte bat hegoa hautsita duen hegazti bati buruz gogoeta egiten, heriotzaren ondorioz urdin kolorekoa bihurtu zen emakume eder bat, gizon zahar bat dantza egiten saiatzen”. Christian Lorentzen. New York Magazine.
“Coetzee beti arduratu izan da bizitzen ahalegintzeko zailtasunaz, eta kezka horrek definitzen du orobat eleberri makurki abstraktu hau, egileak idaztean gainditu dituen probak bezain makurki abstraktua”. Eileen Battersby. The Irish Times.

Cuando era jovencita. solía leer y traducir las fábulas en latín de Fedro: y solía extasiarme escuchando al perro. al lobo. al zorro. al gallo ... a todos los animales. a los cuadrúpedos y a las aves. hablando unos con otros. Tenía yo ocho años. cuando veía cómo mi hermano comenzaba a aprender el modo de hablar en latín con nuestro tío y la cabeza me daba vueltas solo de imaginar que también yo tendría que aprenderlo. Y así. sin fatigarme demasiado. respetando las horas de sueño y sin tener ningún miedo. casi como jugando. conseguí entender a Virgilio
disfrutando con las adaptaciones. Todos saben que es más fácil entender las fábulas de Esopo. casi incluso cuando tienen las palabras sueltas. que las palabras tan bien trabadas de Fedro y de Virgilio.

(Bizenta Mogel. 1804)

Andre Bizentak idaztu zuan garaian. etzan iñor berak bezela idaztuko zuan emakumerik. bakarra zan edo bestien artean gallurren gallurrenekoa: edozeiñ gizonezkok beziñ mardul jatorrizko euskera ugari. naro ta aberatsean mintzatzen zekian andrea. Orregatik izan da bere izena aiñ ospatsua ta maitagarria euskalzalientzat. orregatik dakargu oraingo gaztien ikasbiderako. 
(Domingo Agirre. 1912) 

Disidente politikoentzako kartzela-eremu batera bidali dute soldadutza egitera Li Huan. Presoen korrespondentzia zentsuratzea egokitu zaio irakurtzeko eta idazteko duen dohainei esker. Umea zen diktadura ezarri zenean, orain hemezortzi urte ditu eta irmo sinesten du erregimenean. Edonola, preso guztien artean, 139ak bereziki erakartzen du gaztea. Wang Zhu du izena eta Unibertsitateko irakaslea zen iraultzaren aurretik. Irakasle zaharrarekiko harremanak, nahitaez, bultzatuko du ordura arte sinetsitako egiak zalantzan jartzera.

 PSEko zinegotzia da Marta euskal hiriburu batean, eta bere mutil-lagunak konbentzitzen du alderdiko primarioetara aurkez dadin, alkategai izateko. Horrek, baina, lehen lagunak zituen asko etsai bihurtzea ekarriko dio, eta komunikazio-tekniketan trebatu beharra, bai alderdi barruari bai gizarteari begira. Mutil- -lagunak berak zuzenduko du estrategia, eta kanpaina ondo doakien arren, bikoteak baditu bestelako arazoak ere. Partiduetako morrontzak, komunikabideetako trikimailuak, odolik gabeko borrokak eta jokoen teoriak agertzen dira, besteak beste, Irasizabalen nobela berri honetan. Bere ohiko nobela beltzak alde batera utzita ere, gizarteari begi zorrotz eta umoretsuz begiratzen jarraitzen duen seinale.

Haren zati bat eleberrian, Ander protagonista Stanford Unibertsitatean ari da ikasten eta San Franciscotik Bermeo jaioterrira dator, astebeteko oporraldia baliatuz, bere bizitzan ardatz nagusienetarikoa izan lezakeenaren inguruan duen kezkaz (ikasketak aldatu ala ez) argitasun apurren bat gehiago jasoko duelakoan. Baina herrian (eta horren baitan familian, lagunen artean....) aurkitzen duen egoerak, etorkizunaz pentsatzera bultzatu ez ezik, iraganean arreta handirik gabe bizi izandako pasarteei errepararaztera ere badarama. Lehenengo une honetan, beraz, esan daiteke Anderren “zati bat” dela eleberri honetan narratzen dena, bere iraganeko eta orainaldiko zati bat, nahitaezko bilakatzen zaiona etorkizunaren zirriborroa marrazten ahalegintzeko. 

Ustekabean, heriotza. Familia-sekretu ilunak. Egiaren bila, elezaharretako lur baten bihotz-bihotzean.Galizian gaude, Ribeira Sacrako agertoki bikainean: Álvaro istripu batean hil da. Haraino joan da gorpua ezagutzera Manuel, haren senarra, eta non konturatzen den bizkorregi itxi dela kasuaren gaineko ikerketa. Álvaroren familiakoek –Muñiz de Dávilatarrek– ez dute ondo hartzen, eta Galiziatik ihes egitea bururatzen zaio Manueli aurreneko gauza; baina bertan geldiaraziko dute Nogueira polizia erretiratu batek inpunitatearen kontra ematen dituen argudioek; Álvaroren familiaren kontra, beren pribilegioen babespean goxo bizi diren nobleak baitira. Laster sortuko da susmoa, gainera, Álvarorena ez dela istripu gisa mozorrotu den lehen heriotza. Lucas, Álvaroren haurtzaroko laguna izandako apaiz bat, Manuelekin eta Nogueirarekin elkartuko da, eta ustez ondo ezagutzen zuten pertsonaren ezkutuko bizimodua berreraikitzen saiatuko dira hirurak.Itxuraz inolako kidetasunik ez duten hiru gizon hauen arteko adiskidetasun esperogabeak lagunduko dio Manueli nabigatzen bere senarra zenarenganako maitasunaren eta ordura arte errealitateari bizkarra emanez bizi izanaren oinazearen artean. Eta halaxe hasten da egiaren bilaketa, sineste irmoetako lurralde batean, usadio sustraituak dituena, logika inoiz erabat nagusitzen ez den toki batean.

Egileak Pekinen emandako ikasturtean ondutako poemategia, modu inpresionistan, baina barne-inpresioak, sentipenak, egoerak, trebeki lotuz kanpo-inpresioekin, ikusitakoarekin edota gertatutakoarekin. Modu erraz, zuzen eta freskoan.

Elipsiren erabilerak ekialdeko poesiaren aire bat ematen dio, sintonian darabilen gaiarekin. Surrealista ukitu bat ere bai. Kanpo -eta barne- paisaiaren uztarketan ondutako lehen poesia-lana.

 Nadia dut izena, ez dut anai-arrebarik, eta amarekin bizi naiz errepide ondoko pisu batean. Aita ez da gurekin bizi. Baina ez nire gurasoak bananduta daudelako, baizik ezin direlako elkarrekin egon. Nire aita kartzelan dago. Jaio nintzenean ere kartzelan zegoen.
Niri ez zaizkit kartzelak gustatzen, hotzak eta zikinak direlako. Nik itsaso zabala maite dut, eta, nire aita non dagoen galdetzen didatenean, Ozeano Barean dagoela esaten dut maiz, urpekari batean, Nemo kapitaina bezala.