Amak azaldu zidan nire gela, nire betiko gela, moldatu nahi zuela. Hamaika poltsa prestatu zizkidan nire gauzekin. Haien artean askotariko gauzak zeuden: kirol eta musika aldizkariak, hainbat gutun eta postal –bat edo beste maitasunezkoak–, argazkiak… Baina, haien artean, aspaldiko musika kaseteekin batera, beste zinta bat aurkitu nuen: 1985-1986 ikasturtea.

A aldea bukatu zenean, B aldea jarri nuen. Oso hunkigarria zen guztia.

Zer gordeko zuen kasete horrek?

Liburu hau euskal komikigintzari buruzko erakusketa zela-eta sortu zen; erakusketa hori Bizkaiko Foru Liburutegian egon zen 2017ko irailaren 14tik urriaren 28ra.

Haztamuka idazlanean olerkia klimatologia da, izenburutik hasita. Luisa Etxeberriaren olerkietan hotz egiten du, eguzkiak jotzen du, Kantauri itsasoko haizea dabil... Idazleak, bere lehen olerki-liburuan, urtaroz urtaro doan ibilbidea proposatzen digu, negutik udaberrira ekartzen gaituena. Izotz zuritik lorera dator, negu gorrian miraria baldin bada ere. Olerki-sortak saminetik eguzkira garamatza, Foix-en izenburua biratuz (Sol i de dol = Bakarrik eta doluz); hau da, ilunpetik argira doa, aire zabaleko hotzetik eguzkiaren berotasun gozora. Bizitzak eskaintzen dituen eguraldi txarrak eta klima-aldaketa bortitzak (bai biografiakoak bai eta maitasunekoak), nahiz eta olerkietan nabarmentzen ez diren, aitzakia bikaina dira olerki-liburu honetan intuizioa eta oroimena ados jarri eta bertsoa gogoeta egitera eta sendatzera bideratzeko.

Kaiera irakurri bitartean ez litzateke arraroa izango irakurleari bururatuko balitzaio Seamus Heaney euskal poeta dela. Heaneyren munduaren eta Euskal Herriaren arteko paralelismoak ez baitira gutxi. Castledawson-en, Ipar Irlandan, jaio zelarik 1939an, Heaneyren poesia bat baino gehiago ezagunak egingo zaizkio askori. Idazketaren mugatik poema esaterako, non polizia kontrol bateko umiliazio sentipena kontatzen duen. Connemara aipatzen duela, ezin ekidin Julen Gabiriaren nobelarekin akordatzea. Heaneyren poesiaren ezaugarri orokor bat ere Euskal Herriarekin lotuko lukete askok, hots, haren poesiaren eite landatarra...

Bilduma honen borondatea hasieratik izan da munduko poeta apartekoenen euskaratzea, mundua zentzu zabalenean ulertuta. Eginahal horretan beste urrats bat dugu honakoa, Asiako poeta baten lehen itzulpena egin baitu Hiromi Yoshida irakasle eta itzultzaileak.

Yamaguchin jaioa 1907an, ez zen poeta loriatua izan bizirik zela, baina gaur egun bere garaiko poeta japoniar handienetakoa dugu. Garaiko onarpen faltagatik eta gazte hil izateagatik —30 urte zituela meningitis baten ondorioz—, poeta malditoen kategorian sartu izan dute batzuek. Malditismo horrekin lotu daiteke halaber Nakahararen poemetan zehar aski presente dagoen alkoholaren eta parrandaren gaia, Udako gaua hirian alean ikus dezakegun moduan...

Rosalia de Castro figura funtsezkoa dugu galiziar poesiaren historian; hain da horrela, ezen haren Cantares Gallegos (Eresi galegoak) argitarapena (1863) jotzen da Rexurdimento (Pizkundea) mugimenduaren abiapuntutzat. Galiziar pizkundea Kataluniakoren paraleloan garatu zen gutxi-asko, abertzaletasunaren piztearekin loturik politikoki, eta poesiari dagokionez, lore jokoen antolaketek bultzaturik. Euskal pizkundea apur bat geroago loratu zen, XX. mendeko hastapenetan, eta denek dituzte neurri batean antzeko ezaugarri orokorrak. Hala ere, Galiziako kasuan, pizkundea emakumezko idazle batek abiatu izana gauza ezohikoa da, gainontzeko mugimenduetan gizonezkoak izan baitziren “jaun eta jabe”.

Liburuxka honetan bildumatuak dira, ikasleek Centre régional d’information et de prévention du sida (Crips Ile-de-France) erakundeko animatzaileei ikastegietan maizenik egin dizkieten galdeak, maitasunaren, gorputzaren, sexu jardueren eta sexuari lotu arriskuen inguruan (STE, GIB/HIESa, nahigabeko haurdunaldia).

Gandiaga Kultur Etxean, Arantzazuko Santutegian, erakusketa bat antolatu zen 2017ko irailaren 15etik 17ra: Kaligrafia Arantzazun: El arte de la bella escritura/Kaligrafia Arantzazun: Idazkera ederraren artea. Erakusketa hau dela eta, liburu hau argitaratu da. Bertan, kaligrafiari buruzko gogoetak jasotzen dira, hitzezko formak arte bisual batean eraldatzeko baliabide gisa. Erakusketa osatzen duten lan guztiak ere erreproduzitzen dira, egileen erreferentzia biografikoekin, nazioartean ospe handia duten kaligrafoak, hala nola Iván Castro, Ewan Clayton, Allan Daastrup, Jota Domínguez, Esther Gordo, Joluvian, Víctor Kams, Oriol Miró, Mr. Zé, Josemaría Passalacqua, Joan Quirós, Esperanza Serrano eta Bego Viñuela.

Euskaraz idatzitako testuei buruz egindako kaligrafo onenen lanak miresten diren lehen aldia da. Testuak Salbatore Mitxelena poeta gipuzkoarraren Arantzanzu: euskal-sinismenaren poema lanekoak dira.

"Gogoan hartzeko izenak" liburua da Euskal Memoria Fundazioak argazkilariak egindako. Liburu honen argazkilaria, biktimen senideek paper aktiboa izan dute, eta argazkiak eta testuak Zabalarenak dira. Liburuak baditu testuak, jakina, baina tresna garrantzitsuena, dudarik gabe, argazkia bera da.

Liburu honen argazkiekin Euskal Memoria Fundazioak erakusketa bat osatu du, lan honen edukiak ahalik eta herri gehienetara eramateko asmoz.

Ez gara inoiz istorio aditzen nekatuko, Borgesek nonbait idatzia utzi zuenez. Ez gara inoiz istorio aditzen, idazten nahiz irakurtzen nekatuko. Istorioa ona denean, berriz, ez dugu eragozpenik behin eta berriro eta askotan kontakizun bera irakurtzeko. Horixe da Sorgin seinalea-ren kasua. Duela kasik hogeita hamar urte estreinakoz irakurri genuena berri balitz bezala irakurtzen ahal dugu orain. Duela hogeita hamar urte irakurtzeko zoria izan ez zutenek, berriz, oraintxe dute aukera ederra. Elbira Goitia uztariztarraren abenturak gure historiaren parte dira. Garai iluna, gizarte estua, miseria gorria... eta Inkisizioaren itzal beltza, atzapar luzea, errukigabeko bortizkeria, ordena jakin baten zaindari zintzo eta leial. Ordena jakin horretatik kanpo dira Elbira Goitia eta -ibilera herreneko agirretar haren modura-, goitiatarrak, atalik atal gertatuko zaizkien ustekabeko egoera eta arriskuei aurre egin beharrean, mundua latz den bazterretan, aldi goxo eta erosoak hain neke, eskas eta gutxi... 1611. Uztaritze. Pierre Rostegi, Lancre-ko jauna Elbira Goitiaren kontra ari da ...