"Gogoan hartzeko izenak" liburua da Euskal Memoria Fundazioak argazkilariak egindako. Liburu honen argazkilaria, biktimen senideek paper aktiboa izan dute, eta argazkiak eta testuak Zabalarenak dira. Liburuak baditu testuak, jakina, baina tresna garrantzitsuena, dudarik gabe, argazkia bera da.

Liburu honen argazkiekin Euskal Memoria Fundazioak erakusketa bat osatu du, lan honen edukiak ahalik eta herri gehienetara eramateko asmoz.

Ez gara inoiz istorio aditzen nekatuko, Borgesek nonbait idatzia utzi zuenez. Ez gara inoiz istorio aditzen, idazten nahiz irakurtzen nekatuko. Istorioa ona denean, berriz, ez dugu eragozpenik behin eta berriro eta askotan kontakizun bera irakurtzeko. Horixe da Sorgin seinalea-ren kasua. Duela kasik hogeita hamar urte estreinakoz irakurri genuena berri balitz bezala irakurtzen ahal dugu orain. Duela hogeita hamar urte irakurtzeko zoria izan ez zutenek, berriz, oraintxe dute aukera ederra. Elbira Goitia uztariztarraren abenturak gure historiaren parte dira. Garai iluna, gizarte estua, miseria gorria... eta Inkisizioaren itzal beltza, atzapar luzea, errukigabeko bortizkeria, ordena jakin baten zaindari zintzo eta leial. Ordena jakin horretatik kanpo dira Elbira Goitia eta -ibilera herreneko agirretar haren modura-, goitiatarrak, atalik atal gertatuko zaizkien ustekabeko egoera eta arriskuei aurre egin beharrean, mundua latz den bazterretan, aldi goxo eta erosoak hain neke, eskas eta gutxi... 1611. Uztaritze. Pierre Rostegi, Lancre-ko jauna Elbira Goitiaren kontra ari da ...

Eman dezagun goiz batez morroi bat San Frantziskoko portuan esnatzen dela. Zauria du buruan, pistola eskuan, .38 Special bat, eta emakume baten hilotza metro batzuetara.

Zorabioa eta buruko mina gorabehera, airean ulertu du kakatzan sartuta dagoela, berehala izango dituela bertan poliziak. Hobeko luke lehenbailehen lekuak hustu, aulkielektrikoan jar ez dezaten. Alabaina, nora joan? Galdua du oroimena, zeharo. Ez du bere izena gogoratzen, ezta bere biziaren gaineko xehetasunik bat ere. Poliziaren atzaparretatik ihesi ibili beharko du eta, aldi berean, bere bizitza ikertu.

Bideak hamaika ustekabe, eta bat gehiago, ekarriko dizkio ...

 Antonio Zabala herri literaturaren ikerlari eta euskaltzainak 1961ean sortutako Auspoa bildumak zenbaki berria du, 334.na: Nikolas Zendoiak (Aia, Gipuzkoa, 1941) kaleratutako Odei guztien azpitik bertso liburua. 49 bertso sailek osatzen dute lana, eta azalpen labur bat gehitu die Zendoiak bakoitzari, irakurleak testuinguruan jartzeko.

Bertso guztietan umore pixka bat egon dadin zaintzen ahalegintzen da Zendoia, nahiz eta beti ez den horrela izan. «Xelebrea da: bertsotarako afizioa genuen garaian, nire gustukoak ziren beti gai tristeak edo sentimenak zituzten gaiak, baina bertsoak idazteko garaian, beti gai alaien bila nabil: begira ze aldakuntza, ezeren motiborik gabe».

Zestoa, 1964ko martxoak 19. Bertso saioa Joxe Lizaso, Joxe Agirre, Basarri eta Uztapiderekin. Halako batean, Joxe Mari Iriondo gai-jartzaileak puntua jarri dio Uztapideri: «ikasi al dituzu rock and roll eta twist?». Uztapidek kopeta zimurtu du: oin deserosoak baino zerbait gehiago dira hitz arrotz horiek, bizimodu txarrarekin lotuta daude, atzerritarrek ekarritako ohitura berri gaiztoekin.

Zer ez da aldatu ordutik hona! Uztapidek imajinatu ezineko parabola osoa gertatu da berrogeita hamar urteotan: lehenbizi euskara sartu zen rock eta twist izeneko lurralde arrotzetan, ondoren bertsoa barneratu zen hor barruan, eta behin bertsoa doinu horietan ezkutatuta, pop rock kulturako abesti bakan batzuk bueltan etorri dira bat-bateko bertsolaritzara.

Bertsoa eta rockaren arteko harremanari buruzko saiakera duzu eskuartean, irakurle: batzutan kronika itxuraz, bestetan fikzioarekin jolasean, abestietatik bertsoetara eta bertsoetatik abestietara saltoka dabilen hausnarketa-lan irudimentsua da honakoa.

Hitzaren kirol nazionala da bertsolaritza, erritmoaren alberdania internazionala rocka.
Hitzaren inguruan dantza egiten du batak, erritmoaren inguruan besteak.
Hitza eta erritmoa: hausnarketa ugaritarako ematen duten bi su.

-Hasieran, ez zegoen deus. Eta deus hori ez zen ez hutsa, ez nahas-rnahasa: aski zuen bere buruarekin. Eta Jainkoak hori ona zela ikusi zuen-. Horrela hasten da Amélie Nothomben liburu hau, euskarara ekarritako hirugarrena. Genesia datorkigu gogora, hori baita eleberriko lehen aipu intertestuala, besteak beste, Heraklito, Aragon eta Tintin lotzen dituen kate luze bateko lehena. Nobelak, Nothomben guztiek bezala, kutsu autobiografikoa du, eta familia belgikar batean Osaka hirian jaiotako neskato baten bizitzako lehen hiru urteak kontatzen ditu. Hori da protagonista. Aparteko dohaincluna izanik, Jainko aldarrikatuko du be re burua, eta bere emozioak agerian jartzeari uko egingo dio harik eta bizitzaren zentzua, plazera, eta heriotza aurkitzen dituen arte: bata txokolate-barratxo bat lehenbiziko aldiz dastatzen duen unean, eta bestea, berriz, arnona hiltzen zaionean.

KALE ESTUA nobelan, indar poetiko eta iradokizunez beteaz kontatzen da Torrelles izeneko herri bateko bizimodua, albaitari gazte iritsi berri baten begietatik ikusia. Bistan da izen horren atzean josep Plaren jaioterri Palafrugell dagoela, eta haren asmoa, nobela idaztean, hango eguneroko bizimodua ispilu batean ikusten dugun bezala ematea zela. Plak ez zion garrantzi handirik ematen nobelak kontatzen duen istorioari, ezta nobelari berari ere oro har, ezpada bízimodua bera kontatzen zuen heinean. jakitun zen nobela honi alde horretatik jarriko zitzaizkion erreparoez, eta horregatik ohartarazten zuen, kontakizunari egin zion hitzaurrean, bere asmoa zela "bizirnodua den bezalakoxea agerian jartzea" eta bertan "bízítza den bezalakoa islatzen duten irudiak" agertuko zirela "ez sortuak eta konbentzionalak. Hemengoak, hortaz, errealitatearen irudiak dira".

Duela gaur 40 urte (1978), Lekeitioko lau herritarren eskutik, Lekeitioko Zinema Bilera hasi zen. Euskal Herrian, euskal zinema eta bideoari dedikatua geratzen den bakarra. Aitzakia honekin, UPV/EHUko Arte Ederren Fakultatearen eta Bileraren aspaldiko elkarlanaren baitan, liburu honen argitalpena zuzendu dugu.

Euskal zinema eta bideo amateurra, bertoko animazioa, bestelako bilerak eta jaialdiak, Lekeitiokoaren historia, sortzaileen gogoetak eta bilerarekin harremana duten bestelako gaiekin; honekin guztiekin Lekeitioko Euskal Bideo eta Zinema Bilerari buruzko lehenengo liburua argitaratu da.

Euskal zinemaren ikertzaileentzat baliagarria den dokumentua, baina, orokorrean , euskal zinemazale guztiei bideratutakoa. Lehenengo liburu hau etorkizunean etorriko diren hainbat libururen aurrekari eta euskal zinema eta bideoari buruzko ikerketa ugariren aitzindari izatea espero dugu.

Ipuin laburrak, ipuin zoroak, ipuin zoragarriak. Pentsamenduak eta sentsazioek bat egiten duten puntuan, filosofiari arrazionaltasuna kenduta, mistikari umorea erantsita, literaturaren lilura bere baitan duten pieza txiki, jostagarri, paradoxazkoak asmatu ditu Peru Magdalenak. Errekak eta loreak, ispiluak eta txoriak, maitaleak eta zaldiak, perretxikoak eta desertuak topatuko dituzu orriotan zehar, baina batez ere gogoa biluzteko gonbidapen bat, begiak zabalik amets-itsaso honetara dzanga egiteko.

Kezka existentzialez jositako idazle gazte batek etsi du bere introspekzio filosofikoek sobera urrundu dutela bere lagun hurkoengandik, eta erabakitzen du bizitza berri bat hastea Kretan, hango natura idor eta jende xumearen artean. Kretarako ontzia hartzera doanean, agure bat hurbiltzen zaio eta eskatzen dio eraman dezala berarekin. Alexis Zorba da, munduko plazer guztiak gozatzeko desioz erretako mazedoniar kankailua. Topaketa horrekin hasten da literatura unibertsaleko abentura hunkigarri eta ikaskizun gogoangarriz beteenetako bat, bi figura arketipikori buruzko istorio zurrunbilotsu, salbai, gozatsu eta ahaztezina. Mundua bizi eta ulertzeko bi manera ageri zaizkigu elkarrekin talkan bi protagonisten arteko hizketa mamitsu eta eztabaida suharretan, eta, haien solasetan txirikordatuak, daitezkeen gogoeta baliotsuenak gizakiaren bizitzan munta duten gai eternoei buruz: maitasuna, heriotza, aberria, askatasuna, Jainkoa... Gizakiaren ezintasun eta nahikari eternalen hariaz jositako kontakizun gatibagarria, anil koloreko Kretako itsaso gozoaren abaroan antzeztua, betirautezko hitzez margotua, eta lehen aldiz euskarara ekarria irakurle euskaldunaren gozamenerako.