Hasi da ikasturtea, eta liga ere hastera doa Futboleroentzat. Baina gauzak korapilatu egin dira: beste zazpi neska-mutilek eman dute izena taldean jokatzeko, eta izugarri onak dira. Gainera, Eskolarteko Ligan jokatzeko aukera ere gal dezakete, aurretik bi partida irabazten ez badituzte. Eta hor dago musuen kontua ere, bai eta baloiak pentsamenduarekin geratzen dituela dirudien mutiko txinatar horrena ere...

Ihes egitea zaila bada, are zailagoa itzultzea, ahaztuen zerrendatik irten eta gailurreraino berriro iristea. Horretan dabil HB. Lehengo lagunak bizirik ote? Lo-li-ta izan zuen salbatzaile, baina aldi berean etsai; ezin inorekin fidatu. Zailtasunak zailtasun, HB ez da jaio erdipurdikoen lohian plisti-plasta ibiltzeko. Kosta ahala kosta bereganatuko du berriz Litxarrerien Jaunari dagokion lekua. Itzuli da HB!
Baina oraingo honetan Beste Aldetik dator mehatxua. AIMAk saldoka datoz ihesi haurren mundura, helduen mundutik errefusatuak. Zertara datoz ordea? Ba al dago heldu onik? Lo-li-taren eta HBren munduan arrisku larrian dago.

IDAZTEA badela gibelera begiratzea. Burua bueltatzea. Begirada antzaldatzea. Idaztea bada egunero leihoak parez-pare irekitzeko ariketa sanoa. Sarna kanpora, ona barnera. Idatziz, bizitzaren akustika lerroz-lerro sintonizatzen dugu. Idazketan, bizi gara. Bizitza, jetzitako esne freskoaren gisan eskuak bustitzeraino isurtzen zaigu.

«Itsasorantz umezurtz, arima galduak bezala, doaz gure ametsak, pasadizoak, ipuin kontaezinak, hitz jarioak, proklamak, diskurtsoak, eskutitz bukatugabeak, inoiz ikasi ez ditugun otoitzak, izunak, desioak... Gauero botatzen dituzue, eta hor joaten dira errekatik, norbaitek batuko dituen esperantzarekin»

Zer egin dizugu? Zer?! Zergatik tratatzen gaituzu zakur amorratuen gisa! Errotarrian lotuta dagoen astoari bizitza duinagoa ematen diozu. Zapaltzen ditugun osinak baino balio gutxiago dugu. Zerri jana ere ez omen dugu merezi. Eta zer gelditzen zaigu orduan? Bizitzaren patua datorren bezala onartzea? Harriak bezain mutu bizitzea? Zer gelditzen zaigu, geure burua gutxietsi errua gurea dela sinistu arte? Horretarako gara sortuak? Ba, ez duzu lortuko.

Bazen behin larru bat. Larruak ez zekien nondik zetorren, nor zen bere ama eta nor zen bere aita. Lurretik sortu zela bazekien, bertan lo eta bizi zelako, baina ez zen akordatzen bere sorreraz. Urteak eman zituen lurrean zain, baina, denbora joan eta denbora etorri, konturatu zen mugitu egin behar zela, bizidun modura bere nortasuna bilatu behar zuela. Lurretik arrastaka ibili eta gero lortu zuen saltoak egiten ikastea, denboraz hegan egiten ikasi zuen. Egun batean, hegan zela, zerbaiten kontra txokatu zen. Itsatsita geratu zen estatua baten kontra. Estatua gizon batena zen.

Ibilbide oso azkar batek eraman zuen Carlos Garaikoetxea (Iruñea, 1938) Francoren diktadura ostean berpiztu berri zen Eusko Jaurlaritzaren lehendakari izatera 1980an. Bigarren gobernua osatu berritan, Eusko Alderdi Jeltzalearen baitan sortutako krisiak Ajuriaenea utzi eta etxerako bidean jarri zuen liderra zen lehendakaria. Hala ere, politikagintzan jarraitu zuen, Eusko Alkartasuna alderdiko presidente gisa eta hautetsi modura, Europako Parlamentuan, besteak beste. Euskaldun berrien uholdekoa, enpresa kudeatzaile zen aldi berean ikastolak bultzatzen ere ibili zen Nafarroan, 1970eko hamarkadan. Solasean sartuta, gizakiaren eta bizitzaren edozein alderdiri heltzen dio, hasi kezka existentzialetik eta gozamen iturri dituen musika eta naturaraino. Izan ere, biografia liburu hau Carlos Garaikoetxea eta Elixabete Garmendia kazetariaren arteko elkarrizketa mamitsuen emaitza da. Euskal politikagintza garaikideko pertsona ezinbestekoa, Carlos Garaikoetxeak badu zer kontatua.

Gabriel Aresti behin eta berriro azaleratzen den poeta dugu. Bere izenaren eta poemen errepika eta errepliken gaineko hausnarketa plazaratzen du saiakera honek. Denboran atzera eta aurrera eginez, hainbat gertakizunen arteko mapa zabaltzen du. Horretarako, Arantzazuko Batzarra, Gernikako bonbardaketaren 50. urteurrena, Euskaldunon Egunkariaren itxiera, Guggenheim Museoa edota Bilboko Aste Nagusia bezalako uneak eta guneak ditu hizpide. Zer esan diezagukete etengabeko itzuleran bizi diren poetikek egungo euskal gizarteari buruz? Zer bitartekaritzek osatzen dute Aresti eta bere garaiarekiko irakurketa beti biziak? Iraganarekiko errepika traumatikotik haratago, afektu berriak katalizatzeko, bide berriak urratzeko, balio ote diezaguke Arestiren poetikak?

Bigarren aldiz da plazan Gerrateko ibilerak, Iñaki Alkainen kontakizun harrigarria, 1936-1939an bizi izanak gogoratuz idatzia. Lehen aldiz, Auspoan plazaratu zuen Antonio Zavalak, 1981ean –Alkain hil eta hamar urtera–, hiru liburukitan.

Orain, Xabier Andonegik eta Pello Esnalek, euskara batuan jartzean, erabat errespetatu dute jatorrizko sintaxia, eta ahalik eta gehien gainerakoa; batik bat lexikoa. Zeuden zeudenean utzi dituzte bertsoak eta Zavalak baliatutako dokumentuak.

La presente obra recoge el diario del ingeniero madrileño, veraneante asiduo en Hondarribia, Ramón Sainz de los Terreros, quien recogió el día a día del conflicto entre julio y septiembre de 1936 a las orillas del Bidasoa. La primera edición de esta obra tuvo lugar hace más de ochenta años, en 1937, y fue uno de los primeros relatos en primera persona del desarrollo de la Guerra Civil en Gipuzkoa.
Esta segunda edición de la obra se completa con un estudio introductorio y una edición crítica de un texto que es, sin lugar a dudas, una fuente de gran importancia para el estudio de la Guerra Civil en Gipuzkoa.