2016ko apirilaren 18an betetzen dira hogeita bost urte Gabriel Celaya poeta handia hil zela. Egiak kantatu zituen poeta, mailua eskuan jardun zuen poeta, poesia ogibide eta izateko modu bihurtu zituena. Poesia sozialaren ikur handienetakoa. Baina beste hainbat gauza ere bai. Esaterako, XX. mendeko poesiaren kezka eta estilo ezberdinen sintesi ezin hobea. Eta ikuspegi sozialarekin soilik geratzen bagara, mundu poetiko zabalago, konplexuago eta heterogeneoago bat ez ulertzeko arriskuan eror gaitezke.

Liburu hau San Telmo Museoan 2016an antolatutako XIV. Arkeologia Jardunaldiekin eta San Adrian: denboraren igarobidea erakusketarekin batera argitaratu da.
 

UPV/EHUko Arkitektura Goi Eskola Teknikoan, 2016ko urtarrila eta otsaila bitartean egindako erakusketa monografikoaren katalogoa.

Antropologiak eta Mitologiak, Historia iristen ez den aspaldiko garaiei buruzko argibide interesgarriak gordetzen dituzte beren baitan. Arkeologiak eskaintzen dituen kultura materialaren inguruko datu apalez haratago, posible da iragan urruneko ideologien hainbat datu ezagutzea, harrigarria badirudi ere. Eta are harrigarriagoa oraindik, datu horiek argitasun lagungarria eman diezagukete gure gaurko mundu hau ulertzeko garaian eta bizi dugun krisi egoera honetatik nola atera gaitezkeen gogoeta egiterakoan. Harrigarria bai, baina egia, irakurleak egiaztatu ahal izango duenez.

Ni ere hemengoa naiz, ama ere bai, aita baita ere hemengoa omen da, baina nik oraindik ez dakit zein demonio den ama eta biok bakarrik utzi gintuen pertsonajea. Amak esan zidanez herrikoa eta Pako baino gazteagoa. Nik asko ezagutzen dudan bat izango da. Horregatik ez didate esan nahi. Etxean Imanolena kontatu nuenean, esan nion amari nik ere noizbait jakin beharko nuela nire egia. Ea noiz arte egon behar nuen egoera penagarri honetan. Pakok lasai egoteko esan zidan, arrazoi nuela eta laster hitz egingo zutela nirekin. Amak oraindik ere denbora behar zuela eta beste pixka bat itxaroteko.

Argitalpenak hiru atal handi aztertzen ditu: 'Kaparetasun Auziak', 'Batzar Nagusien irizpenak eta iritziak' eta 'Herritar zinegotzien erroldatzeak', kronologiaz 1567 eta 1848 arteko urtekoak», nabarmendu zuen.

Egungo gizarteetan gero eta protagonismo handiagoa hartzen ari den ingurumen desnaturalizatu eta artifizialaren aurrean, haurren hezkuntza arloan natura-ingurunea berreskuratzea aldarrikatzen du egileak. Horretarako, natura-ingurunea bazter utziz eraikitako eredu kulturalaren ondorioen diagnostikoa hartzen du abiaburutzat: pasibotasuna, sedentarismoa, estresa eta abar. Hala ere, horren kritika hutsa egin beharrean, Heike Freirek natura-ingurune horrekiko harremanak berreskuratzeko tresna-multzo ugaria proposatzen digu: eguneroko erreferenterik ohikoenetatik (etxebizitza, ikastetxea) gune irekietara (guneok zentzu hertsian hartuta). Obra honetan, ondoko gai hauek landu dira, besteak beste: zenbait jarduerari ekiteko moduak (bereziki, txangoei), jokoen ikuspegiak, natura-inguruneak ematen dizkigun irakaspenak eta abar. Hori guztia era atseginean eta erraz ulertzeko moduan idatzita dago, eta kapitulu bakoitzaren azkenean egin beharrekoari eta egin behar ez denari buruzko gomendioak ere agertzen dira, bai eta kapituluetan garatzen diren ideia nagusien laburpena ere.

Poema antologia honetan Joxe Austin Arrietak azken hiru hamarkadetako poemak bildu ditu, Edgar eta Niketz alter egoen elkarrizketak harilkatuta azaltzen dizkigunak.

Ikuspuntuan zorrotz, estiloan jostari, irudi indartsuz azaltzen du Estalien Gradora egilearen barne-borroka. Berak aitortzen duen bezala, ez gara Volgaraino iritsi, baina borrokatu gaituk, ahalik eta zorrotzen, ahalik eta zuhurren. Ez dugu helburua lortu baina hurbildu bai, hurbildu gaituk.

Urte luzez irakasle, irakaskide, lankide, lagun izanik, eta urte luzez Euskal Herriko Unibertsitateko gela-bulegoetan letraz eta tintaz aritu ondoren, ez zen azti-dohain berezirik behar Txipi Ormaetxeari paper idatzizko azala daraman agurtze-oparia egokituko zitzaiola igartzeko. Haren erretiroaren karietara etorri nahi izan du liburu honek, lar belutu gabe.

Eta etorri ere, urteotan Txipik eskaini dituen profesionaltasun eta adiskidetasunaren sakapean aterpetu guran etorri da: Hire bordatxoan honetan, izan ere, aitormena eta omena azaltzera hurbildu diren hamaika egileren lanak bildu dira, hala lagunaren giza alderdia azaleratu nahi izan dutenak nola betidanik omenduaren gogoko izan diren arlo akademikoagoko-edo direnak.

Ez da hemen falta, beraz, euskal dialektologiari buruzko emaitzarik, euskararen ingurukorik, literaturakorik, historiakorik, etnografiakorik, soziologiakorik... Guztiek nabarmendu nahi dute irakasle eta adiskide on baten itzal luze-zabala. Eta guztiek egin nahi diote gorazarre Txipi Ormaetxeari.

 Dunnottarreko gazteluan Eskoziako Robert Bruce errege ospetsuaren ezpata dago. Erlikia ikusgarria da eta, lehenbiziko aldiz, jendaurrean erakusiko dute.