Libe eta Maren elkarrekin dabiltza, eta gustura gainera. Hala ere, Libek ez du harreman bakarrean itxita egon nahi; libre bizi izan da beti, horretan sinesten du, eta horrela sentitu nahi du aurrerantzean ere. Mareni aipatu nahi lioke gaia, aipatu behar lioke, baina ez daki nola egin, ez dio min eman nahi…

Bizitzak etengabe aldatzen gaitu eta hartzen ditugun erabakiek ezinbestean markatzen gaituzte, aukera bakoitzean zerbait irabazten delako, baina baita zerbait galdu ere.

Umetatiko lehen amodio bortitz, ero, galgarri, menderaezin baten historia da Gailur Ekaiztsuak. Minbizi bihurtutako bizi-min baten historia. Heathcliff da nobelaren ardatza. Machiavellorekin eta Sadeko Markesarekin lotu izan dute pertsonaia hori. Obsesio baten kontakizuna dugu, beraz, eleberria.

Catherine Earnshawk bazter uzten duenean bere anaiorde Heathcliff –ijitokume bat, aitak Londrestik ekarria eta etxean hazia– Edgar Lintonekin ezkontzeko, Heathcliff urrundu egingo da, baina bi helburu hauek betetzera itzuliko da: Earnshawtarren etxea bereganatu, bere umetako maitearengandik hurbil egoteko, baina, batez ere, jabetzak ematen dion botereaz bere indarra erakusteko.

Amodio destainatu baten istorioa da, beraz, Gailur Ekaiztsuak, baina hori baino gehiago ere aurkituko dugu eleberri honetan: amodio gutxietsiak eragindako mendeku baten kontakizuna, pasio menderaezin batena, baretu ezineko min bizi batena.

Goldsmith irakasleak Interneten eskaintzen duen literatura ikastaro birtualean eman du izena idazlegai euskaldun batek. Maisuaren aholkuei jarraituz, originaltasuna bilatu ordez, iraganeko pasadizo bat oroitu eta hura idaztera jartzen da: nola gaztetan, etxera ezustean itzuli eta orduko neska-laguna aurkitu zuen ohean, bi morroirekin abiadura handiko jardunean. Zenbait pertsonaia eta beste hainbat istorio txirikordatzen ditu egileak, umorez, sentsualtasunez eta literaturarekiko maitasunez gainezka egiten duten orrietan. Amaieran, gainera, Euskal Herria asteburu batean ezagutzeko gida turistiko, gastronomiko eta kultural bat oparitzen digu, olgetan nahiz benetan hartzeko modukoa.

Nazioarte mailan ibilbide oparoa eginik, aipu eta sona handiko artista dugu Cristobal. Jaioterriko uhartera itzuli da berrikitan. Sorterrian eraikuntza proiektu indiskriminatuak dira nagusi, higiezinen promotoreak ametsetako paradisu turistikoa egiteko prest daude. Cristobal, berriz, ozeanoaren erdian galdurik den bere laba zati txikia babestu, zaindu eta gordetzeko prest dago. Bere ospea erabili eta erresistentzia plan ezohiko bat abiaraziko du: arte-lan bihurtuko du uharte osoa!

Hala ere ... artistak bere sorkariaren gaineko kontrola ote du, egiazki?

Horixe da Ramirez inspektoreak bere buruari egingo dion galderaren gakoa Cristobal hala-rnoduzko auto-istripuan hilik aurkitu ondoren.

Taldeko kide izandako eta Eusko Ikaskuntzako bazkide Emilio Xabier Dueñasek prestatu duen edizioak dantzen dibulgazioan aritutako kolektiboaren momentu garrantzitsuenak biltzen ditu. Formatu handi eta tapa gogorreko 200 orritan zehar, liburuak Ikusgarriren berrogeita hamar urteetara gerturatzen gaituzten argazkiak bildu ditu: bidaiak, entseguak, emanaldiak, partaideak, prentsa erreferentziak eta bestelako argitalpenak…

Navaresen obrak argiztapen eta gardenki gisa ageri dira, materia ukatzen duen hauskortasun batekin. Irudi argitsuak eta ilunantzekoak, etorkizunari buruz ironizatu eta iragana iraultzen dutenak.

"Euskal auzia" duela zenbait hamarkada egina da, eta hainbat garapen izan ditu, horietako batzuk bortizkeria handikoak. XX. mende bukaerako gatazka armatua ez da horren faserik berriena baizik, bere drama, sufrimendu eta herra sor sortak sortu ditu. 2011ko urrian, Donostiako Aiete jauregian egindako "bake konferentzia" batek Euskal Herriko gatazkatik ateratzeko bide orri bat proposatu zuen. ETAk bere jarduera behin betiko eta aldebakarreko uztearekin erantzun zion. Baina Espainia eta Frantzia immobilismoan murgiltzen dira, armak hartzeari uko eginez, preso, iheslari, klandestino, biktimen patua kontuan hartuz. Blokeo politikoaren testuinguruan, "bakearen artisauak" izeneko ekimena sortu zen, 2016ko abenduko gau batean Luhusoko etxe batean abiatua. Bost lagunek ETAren armategiaren zati bat desmilitarizatzeko operazio zehatz bat antolatu zuten.

Atxilotuak eta auzipetuak izan ondoren, aurrekaririk gabeko mobilizazio herrikoi eta herritarra egin zuten, eta "ETAren desarmearen eguna" deitu zuten apirilaren 8an, bake prozesua suspertzeko. Olerkariak, kazetariak, akademikoak, marrazkilariak eta idazleak dira, eta Euskal Herriko bakeari buruz duten ikuspegiaren lekuko dira liburu honetan. Batzuetan analistaren pertzepzio distortsionatua dute, besteetan artistarena. Beste batzuek beren haragitan bizi dute gatazka hau, ETAren atentatu baten ondorioz gertuko bat galdu dutelako edo beti kartzelan ordaintzen dutelako erakunde armatuarekin duten konpromisoaren prezioa. Helburu entziklopedikorik eta ex cathedra diskurtsorik gabe, hobeto ulertzeko, partekatzeko, inbertitzeko hitzak; bakea eraikitzen laguntzeko idatziak.

Politikariek diseinaturiko heziketa-sistema guztiak zaharkiturik daude eta ez dute horiek aldatzeko inolako borondaterik. Aldaketarik dagoenean, aldaketa kosmetikoak izaten dira. Zaila da zer edo zer benetan alternatiboa eraikitzea, ezerk ez baitu sistemaren atzaparretatik ihes egiten, sistemak dena bere horretan mantendu nahi baitu.

Alde batetik, administrazioak erretorikoki bultzatu ohi du autonomia pedagogikoa tartekako berrikuntza kontrolatuekin eta, beste alde batetik, autonomia pedagogiko horiek errotik mozten ditu metodologiak edo ikuspegiak gehiegi berezi direnean, prestatutako gidoitik ateratzen direnean. Ondorioz, pedagogiari dagokionez behintzat, oso gutxi berritzen da. Alabaina, guraso eta irakasle gehienak bat datoz: «eskola irauli beharra dago!».

Bestelako zer edo zerren beharra sumatzen da gero eta gehiago. Eta, hala eta guztiz ere, inor gutxik egiten du zer edo zer benetan aldaketa gauzatu dadin. 

Katalin Aste Santuko oporrak pasatzen ari da bere familiarekin. Non eta «joanabeltzenean», mendi artean dagoen baserri zahar-zahar batean. Aita-amak pozik daude toki horretan, baita anaia gazteagoa ere. Aldiz, Katalinek bere oporretarako amesten zuen tokiarekin ikusteko gutxi du mendizulo horrek. Aspertzera etsia, hirurehun urte lehenagoko istorio batek eta liburu baten agerpenak uste ez bezelako oporrak ekarriko dizkiote.

Ipuinak munduan bizi dira, herrialde batetik bestera mugituz, hizkun­tza batetik bestera eraldatuz, laburtuz, luzatuz, beste ipuin batzuekin nahasiz.

Ipuinak ametsen munduan bizi dira, eta buru batetik bestera doaz, batzuetan ahantziz, beste batzuetan oroituz; emozioen eta sentipenen uretan bainatzen dira; ernaldu, eta lur zelai edo menditsuetan errotzen dira; hegan ere egiten dute, irudimenaren, memoriaren eta sormenaren airean zehar; desioen eta hitzen beroan su hartzen dute.

Ipuinak denboran hara galtzen dira, aro batetik bestera; aro ba­tzuk gogoan ditugu, idatziz jasota; beste batzuk, berriz, betiko galdu ditugu.

Pirinioen bi aldeetako euskal herrietako ipuinak dira, ikertzaileek jasoak. Batez ere Jose Maria Satrustegik Nafarroan eta Joxe Miel Barandiaranek eta Joxe Arratibelek Gipuzkoan jasotakoetan oinarritu naiz.