Liburu honetan, Pasaiako Udalak antolatutako XIX. «Pasaia Hiria-Xabier Portugal» poesia-Iehiaketan saritutako
jatorrizko lanak argitaratzen dira. 2013ko ediziotik aurrera, gainera, hastapenetatik ALTAMIRA PUENTEREKIN batera bultzatzaile nagusi izan zuen XAHIER PORTUGALEN izena eramango du lehiaketak.
Lehiaketa 1980an sortu zen, Pasaiako Udal Liburutegiko liburuzain ALlAMIRA PUENTEREN (1915-2013) literatura zaletasun suharrari esker. Haren prestasun guztiz eraginkorrak bultzatuta, zenbait pertsonak laster egin zuten bat
proiektuarekin; tartean, eta bereziki, XABIER PORTUGALEK (1951-2008); Iiteraturaren adiskide handi horrek, izan
ere, bultzada nabarmena eman zion lehiaketari zinegotzi nahiz alkate izan zenean, eta hobekuntzak ere egin zituen,
argitalpen- eta zabalkunde-Ianei dagokienez.

 Kantua: horixe da musikak bere zerbitzuak umeari emateko desiran hartu duen formarik naturalena ...
Kantuaren bidez, areagotu egingo da haurraren arreta eta kontzentratzeko ahalmena, bere gizarte-zentzua,
hots, talde baten, herri baten parte deneko zentzua ...
Tonu-estruktura, hitzezko mintzaira bezalaxe, ezein umek aurki ezin dezakeen fenomeno kulturala da.
Mendeetan zehar pilaturiko esperientziaren ondarea. Umeak gure kantuak imitatzen dituenean, kulturaren
iturburuetara milaka urtetako bidea egiten duo Nota bat kantatzea, historian aurretik joan zaizkigun milioika
gizakik "egin duten bezala" egitea besterik ez da ...
Imanol Urbieta

Kanonak, koralaren atari.
Oihartzunka hasten da liburu hau. Kantuaren melodia, tonalitatea eta erritmoa errepikapen bakoitzean
zaintzea da era honetako abestien helburua. Eta, oharkabean, jolastuz eta nekerik gabe, koralerako bidean
jarriko gara. Kanona armoniaren arloko artifizio hutsal eta naturala da. Musikaren forma arrunt bezain
erakargarria eta apur bat miresgarria. Barneko gure eskaera armonikoakbaretzeko baliagarria zaiguna eta,
bere bertikaltasunean, armoniaren atarian kokatuz, musikari bizitza ematen dakiena. Bi, hiru, lau eta bost
ahotsetara kanonekin jolastuz gero, musika eskalaren tonuerak konbinatuz, polifoniaren sentipena indartuko
zaigu eta KOROA deitzen den mendikate ikusgarria begi-bistan izango dugu.
Imanol Urbieta

Gotorleku garaikideari buruz kontsulta arin eta atsegina egiteko. 

 "Atotxan, haurtzaro bakarti, estoiko eta zoriontsua igaro nuen. Oraingo nire gauza asko ulertzen ditut, gogoratzen dudanean bederatzi edo hamar urte nituela, partida hasi baino ordu erdi lehenago, bakar-bakarrik igotzen nintzela ekialdeko tribunako zementuzko harmailetara, eta zutikako gunearen eta eserlekuen arteko hesien kontra jartzen nintzela. Atotxak oihan usaina zeukan. Hantxe nahasten ziren fruta-merkatuko usain ondu eta melengak, belar moztu berriaren lurrin freskoak eta puruen keak. Egun batean hesia ireki zuten, zelaira irten nintzen amona Pepik makila bati lotuta eman zidan trapu txuri-urdina astintzen nuen bitartean, areara joan nintzen arrapaladan, penalti-puntura, eta zartada imajinario bat jaurti nuen eskuadrara. Liga irabazi berri genuen"

 Esaten duguna egiteko 100 konpromiso. Bizitza erdigunean jartzeko. Emakume askeak izateko. Bizitza xumea gozagarri egiteko. Beti gehiago lortzeko esperoan ez egoteko. Gure hizkuntzan bizitzeko. Bizimodu onaren errepublika sortzeko.

100 konpromiso, beren kontraesan, itzal eta utopietatik abiatuta, eguneroko ohiturei desobedientzia eginez, Sistemarekin kolaboratu nahi ez dugunok elkartzeko. Bizitzeko eta harremanak izateko era aldatu nahi dugu, beste era batera gobernatzeko. Kontsumitzeko erak aldatu nahi ditugu ekoizteko moduak eraldatzeko. Euskal Herria bizimodu onaren herria izan dadin.

 Obra honek Antxon Aguirre Sorondok 1988 eta 1993 bitartean egindako ikerkuntza jasotzen du. Liburua Gipuzkoako Foru Aldundiako Kultura, Turismo, Gazteria eta Kirol Departamentuak argitaratu du, Ondare Historiko-Artistikoaren eta Artxiboen Zerbitzuko Ondare bilduman.

 Javier Sagarzazuk irudiztaturiko eta Ylenia Benitok kontaturiko bidaia-koaderno bat da.

 Euskara izan da Nafarroako berezko hizkuntzetako bat eta, duela zenbat mende, hizkuntza nagusia, Lingua Navarrorum izendatua izateraino (Antso VI.a Jakitunaren hitzetan, XII. mendean). Horregatik ez da harritzekoa Nafarroa Behereko egile batek, Bernat Etxeparek, hasiera eman izana euskal literaturaren historiari, bere Linguae
Vasconum Primitiae-rekin (1545). Antologia honetan, zilegi bekigu horrela esatea, Litterarum Navarrorum Primitiaeren berri ematea dugu helburu, literaturaren sorreratik hasita 1900 urtera arte. hasieran Erdi Arotik Errenazimentura ibilbide bat eginez eta, gero, Erromantizismoari arreta eskainiz. Antologia bat da eskuartean duzun lan hau eta egileak saiatu dira, testu egokiak hautatzeaz gain, egileen eta lanen inguruko zertzelada esanguratsuak ematen, gaur egungo irakurleak hobeki ulertu, ezagutu eta goza dezan egile nafarren ekarpena. Lan honek jarraipena izatea espero dugu beste hiru liburukirekin, 1900 urteaz geroztikako egileak eta testu antologikoak hiru ataletan banatuz, gaur egungo ekoizpena aztertzeraino.

Hiesaren inguruko terminologia biltzen du hiztegi honek, gaztelaniaz, ingelesez, frantsesez eta euskaraz. Euskararen Aholku Batzordearen Terminologia batzordeak onetsitako lan bat da, eta Euskalterm EAEko Terminologia Banku Publikoan sartu da hiztegia.