Idazlan honetan zenbait gogoeta egingo ditut euskara batuari buruz, hizkuntzalaritza orokorraren ikuspegitik. Idatzizko hedabideek zeregin garrantzitsua izan dute euskara batua sustatzeko, kultur tresna eta euskara normalizatzeko bide gisa. JAKIN aldizkaria izan da, zalantzarik gabe, hedabide horietako bat. 2018an, euskara batuaren 50 urteei buruzko zenbaki bat (JAKIN 225) argitaratu zen. Uste dut une egokia dela euskara batuaren izaera eta funtzioa argitu ahal izateko gogoeta linguistiko batzuk egiteko, aldizkariaren zenbaki horretan adierazitako ideietatik abiatuta.

Idazlanaren lehen atalean, giza hizkuntzei buruzko alde garrantzitsu bat azalduko dut. Hizkuntza mota biren arteko ezberdintasuna da: hizkuntza naturala eta landutako hizkuntza.

Bigarren atalean, landutako hizkuntza mota nabarmen bat aztertuko dut: idatzizko hizkuntza. Hirugarren atala landutako hizkuntza mota berezi bati buruzkoa da: hizkuntza estandarrari buruzkoa. Laugarren atalean, euskara batua hizkuntza estandartzat hartuko da. Euskara batua eguneroko hizkeran naturalizatzea da idazlan honen bosgarren atalaren xedea. Azken atala espainolismo linguistikoak euskara batuaren aurrean duen erreakzioari buruzkoa da. Idazlana ondorio labur batzuekin amaitzen da.

Euskaltzaindia euskal gizarteak sorturiko eta euskal gizartean txertaturiko erakundea da. Bestalde, gauza jakina da edozein hizkuntzaren egoeraz ari garela, zer esanik ez hizkuntza gutxiagotu baten egoeraz, nahitaezkoa dela hizkuntza horren gizarte-egoera aztertzea. Horregatik, 1950eko susperraldia hobeto ulertzeko, beharrezkoa da aurreko egoeraz zerbait esatea; zertan ginen 36ko gerraren aurretik eta ondorengo urte ilunetan. Eta 36ko gerraren aurreko egoeraz jardutean ere, komeni da aurreko mendeetan zertan ginen kontuan hartzea.

Izan ere, atzekoz aurrera hasita, ondorioetatik, alegia, argi dago euskarak beti izan dituela debekuak, oztopoak, eremu formaletatik eta kulturaletik baztertzen saiatu direla, bizitza modernorako ez duela balio aldarrikatu dutela. Baina, horren aurrean, beti izan dira kontrakoak ere, euskararen alde jardun dutenak, euskara "noranahiko" egiteko lan egin dutenak. Eta, bide horretan, zalantzarik gabe, inflexio puntua izan zen 1956. urtea; ordura arteko norabide aldaketa markatu zuena. Hiru epetan banatuko dut Zuazok (1988) hizkuntzaz kanpoko indarrak eta hizkuntza barruko indarrak deitu dituen horien eragina: XIX. mendearen amaiera artekoa, XIX. mendearen amaieratik 36ko gerrara artekoa, eta 1936tik aurrerakoa.

This article arises from an interest in understanding the elements involved in a phenomenon identified as the feminisation of the Basque language. Examination of the aspects underlying this supposed feminisation has led us to explore the interest that the linguistic practices of women have generated in the field of Basque sociolinguistics. To this end, the authors examine a corpus of texts published by intellectuals concerned with the Basque language. This analysis allows us to conclude that the approach taken in Basque sociolinguistics tends to label the linguistic practices of Basque women as anomalies. We link this attitude towards female Basque speakers to voids in knowledge (i.e., non-knowledge) within Basque sociolinguistics, and the absence of correlations to feminism. We contend that, by examining the exceptionalness attributed to the behaviour of certain types of speakers as well as addressing non-knowledge in language studies, we open up a necessary area of analysis for the future of minoritised languages.

El presente trabajo es un estudio sobre la constitucionalidad de la zonificación de la cooficialidad lingüística establecida en el Amejoramiento del Fuero de Navarra y en la Ley Foral del Euskera. Fundamentalmente, se trata de responder si dicha regulación cumple con los mínimos jurídicos que derivan del artículo 3.2 de la Constitución española (CE) y del artículo 7 de la Carta Europea de las Lenguas Regionales o Minoritarias, así como de proponer soluciones jurídicamente viables para un tema –el euskera– que a día de hoy sigue generando gran controversia en la Comunidad Foral.

Euskal pentsamendua aztergai eta egitasmo izanik, nahitaez erreparatu behar zaio Arantzazutik abiatutako 56ko belaunaldiari: ezin da etorkizuna eraiki iragana ezagutu gabe. Euskaldunen egoera kaskarraz jabeturik, hainbat euskaltzalek zuzenean begiratzen diote arazoari, eta, lankidetzan, euskal hizkuntzaren, kulturaren eta herriaren aldeko lan eskerga egiten dute. Horren guztiaren emaitza dira, besteak beste, euskararen estandarizazioa, euskal kulturaren  berrikuntza, ikastolen sorrera edota kooperatibismoaren sustapena. Gauzak aldatuz doaz, baina oinarrizko arazoa ez da hain ezberdina: oraindik ere Euskal Herriaren etorkizuna da erronka. Horregatik da garrantzitsua atzera begiratzea, ez hor geratzeko, baizik eta aurrea non dagoen jakiteko.

Unai oso mutiko argia da, baina bere memoria ez da izugarria. Hori dela eta, ez dauka memorian bere memoria guztiak. Memorian dauzkanak bakarrik ditu gordeta, eta horiexek dira guri kontatu dizkigunak, guk haren memorietan jaso ditzagun. Ea bada, Unaik memorian dauzkan memoria hauek guk ere geure memorian gordetzen ditugun lagunei kontatzeko, denak ez badira ere, gutxienez, irakurri ondoren memorian gorde ahal izango ditugunak.

Garai hauetako kronika poetikoa dugu liburu hau. Bertan egilearen bizipen pertsonalak gizartearen bizipen kolektiboekin nahastuko dira: Gazako genozidioa, Estatu Batuetako poliziaren indarkeria, gure auzoetako hiri eta giza paisaiak, memoriaren magaletan gordeta daramatzagun gatazkak, heriotzaren atzaparkadak versus erotismo fin batean bildutako bizitzak... Gari errearen urrinak garai zahar baten amaiera, eta uzta hobeen itxaropena dakarzkigu.

Hatsa Elkarteak urtero argitaratzen duen euskal poesiaren ibilbide kolektiboaren 28. alea da. 43 parte-hartzaile inguruk osatzen dute aurtengo alea.

1911n Massachusettsen (AEB) jaioa, Elizabeth Bishop gauzen poeta dela esan liteke. Deigarria da zeinen presentzia urria duen niak haren poemetan. Agertzekotan, behatzaile eta erregistratzaile gisa azaltzen zaigu. Haren poesian haurraren begirada harritua eta bidaiariaren jakite-gosea batzen dira. Ingurua behatu, eta xehetasun ñimiñoenak deskribatuz helarazten digu. Haren literaturan ez dago orokorkeriarik, baina xehetasunok ideia eta sentimendu unibertsalez hitz egiteko baliatzen ditu. Eta dena neurritsua eta euste-ahalegin batetik pasarazia bada ere, zirrara bizia sortzen du irakurlearengan. Bishop bakardadeaz eta isolamenduaz mintzo zaigu, inkomunikazioaz, damuez, askatasunaz eta askatasun gabeziaz. Artisauen erara ekarri du Bishopen poesia euskarara Leire Vargas Nietok.

"Gara" ikusmen talka bat da! Gizateriaren historia bat 50 iruditan, grafikoa, etnografikoa, geografikoa, antropografikoa, antropomorfikoa, kosmikoa... Jaiotza, bizitza, heriotza, psikea, ezagutza, sinesmena, bulkada, sexua, indarkeria, perbertsioa, maitasuna: gure esentzia osatzen duten funtsezko elementuak.