Sorginak gauean, Sarako lurretan. Ilargia eta izua. Irrintzien oihartzuna. Adi! Norbait dator odol bila.
Pierre Lancre inkisidorearen garaira bidaiatu dute oraingoan Maddik, Harriet neba txikiak eta aitonak. XVII. mende hasieran daude, euskaldun ugari torturatu eta erre zituzteneko garaian. Zorionez, Pedro Axular idazle aparta lagun izango dute.
Sorginen sekretuak,
ihesaldiak gauean, irrintziak eta ezpatak,
akerra, su-garra,
antzinakoen jakinduria…
eta euskal sorginen aldarria.
Sorgina izan nahi?

Adur Larrea marrazkilari eta komikigileak Gabriel Arestiren biografia jasotzen duen nobela grafikoa osatu du.

 Xola nagi-nagi dago etxean etzanda eta auzoaren telebista aparatutik entzuten du ahots bat: “Eskuek hitz egiten dute! Eta hankek ere bai, baita begiek ere! Eta sudurrak! Eta bihotzak… bihotzak zer esanik ez!”. Gero gangster batzuk entzuten ditu lapurretan, eta beste oihu batzuk ere entzuten ditu eraikineko ezkaratzetik datozenak. Xolaren Burua lanean ari da ordurako. Belarriek esaten diotena Bihotzak berrestu dio: Etxeko Bizilagunen Bilera da, eta ahots haserre bat entzuten du: “Lapurrak! Lapurrak dira gure benetako problema!”.

Desertua geroz eta handiagoa da, kuantitatiboki zein kualitatiboki; ez dago, ordea, desertuari muzin egiterik. Desertua gainera etorri zaigu, berriz ere, eta ez dago ihes egiterik. Zorigaitza, atsekabea eta tristura nagusitu dira paraje lehor honetan, eta ez dirudi mugarik ezagutzen duenik. Leku guztietatik mundu hau posibleen artean hoberena dela eta kexatzeko arrazoi nahikorik ez daukagula entzun ohi dugun arren, sintomatologiak ez du holakorik adierazten. Zoriontasuna inoiz baino gehiago eta nabarmenki ospatzen duen kultura eta garaia bizi omen dugu, paradoxikoki zoriontasunaren behar handien duen kultura denean hain justu. Ustezko zoriontasun hipermodernoa desertuko baldintzek eragindako ilusioa baino ez da, espejismoa. Basamortuko gizarte mingarrian bizi gara egun, eguzkiaren eta harearen arriskuen menpe. Ongi etorri desertura! 

  Hondamendia du izena Xabier Montoiaren ipuin-liburu berriak, eta izenburuko horixe da, hain zuzen, bilduma osatzen duten istorio guztiak biltzen dituen sentipena: txikizioa eta gainbehera. Bi parte nagusitan dago zatituta: lehenengoan, planetaren historian zehar, une eta leku jakinetan gertaturiko deskalabruak kontatzen zaizkigu: Adam eta Eva Paradisuko baratzetik egotzi ostekoa, Erdi Aroko izurriak, XX. mendeko totalitarismoek ekarritako zoritxarrak, lehergailu atomikoaren ingurukoak... Bigarren partean, berriz, gaur egun edo etorkizun hurbil batean kokaturiko hondamentak agertzen zaizkigu, leku nahiz giro desberdinetan, era askotako pertsonaiak eta kontamoduak erabiliz, egileak ohi duen asmamen, finezia eta zorroztasunez.

 «Bostak aldera esnatzen naizela eta ibiltzera aterako naizela esan diet etxekoei. Ez halakorik egiteko. Gerrillak bahitzeko mokadu goxoa ni nonbait. Horixe behar dugu orain… Ejertzitoari hozkia izateko hezi ginen, eta orain beste aldekoengatik paseatzea ere bi aldiz pentsatu behar. Esnatu eta atera naiz, herri-kaskotik gehiegi urrundu gabe. Ejertzitokoei susmo txarra sortuko nien eta bi aldiz katxeatu naute.
—¿No será usted revolucionario?
Ez daki soldaduak ez dela edozelako galdera. Hitza bera entzutea bitxi egin zait. Koaderno osoa beharko nuke gai horrekiko barne-bidaiaz neu apur bat aklaratzeko.»

 Liburu hau eskuetan hartu eta eman ezazu paseo bat, ezagutu itzazu barrutik Asteasu eta Obaba, Bernardo Atxagaren bi lekuak. Joan zaitez bisitan Juan Bautista Agirre eta Lizarraga jenerala bizi izan ziren etxera, edota Antonio Arrue jaio izan zenera. Irakur itzazu, berriro edo lehen aldiz, Bi anai, Obabakoak, Lekuak, Nevadako egunak edo Txoriak kolpeka liburuetako pasarte biografikoenak, eta bai halaber, tarteka, egilearen hainbat orrialde berri.

Ederra izango da paseoa, atsegina eta inspiratzailea irakurketa.