"Gara" ikusmen talka bat da! Gizateriaren historia bat 50 iruditan, grafikoa, etnografikoa, geografikoa, antropografikoa, antropomorfikoa, kosmikoa... Jaiotza, bizitza, heriotza, psikea, ezagutza, sinesmena, bulkada, sexua, indarkeria, perbertsioa, maitasuna: gure esentzia osatzen duten funtsezko elementuak.

Alderantzira zamalka ez da memoria liburu bat. Egileak liburuan kontatzen du XX. mende amaierako paisaia politiko eta mediatiko aldakorrean zer zen gay izatea. Transexualitatearen gaineko narrazioak baliagarriak ez zaizkionez, Warkek autofikziora, fikziora eta narrazio berrietara jotzen du, praktika berri bat sortzeko asmoz; bere buruaren etnografia bat osatzen du liburuan.

Jabier Muguruzaren testuak lehen pertsonako kontakizun intimo eta ironikoa eskaintzen du, kafetegi baten egunerokotasunetik abiatuta. Narratzaileak bere ibilbide pertsonala eta profesionala azaltzen ditu, musikari izatetik kamarero izatera egin duen bidea, tonu konfidentzial eta autoironiatsuan. Idazkerak deskribapen zehatzak eta gogoeta filosofikoak uztartzen ditu, jazzaren inguruko pasio pertsonaletik gizartearen bilakaeraren analisi kritikoraino. Pertsonaien erretratuak biziak eta sinesgarriak dira, elkarrizketa natural eta umoretsuen bidez marraztuak, eta horrek errealismo handia ematen dio narrazioari. Cafe Mokka kafetegia behatoki soziokultural bilakatzen da, non bezeroen elkarrizketek eta eguneroko egoerek gizartearen kontraesanak, joerak eta aldaketak islatzen dituzten. Testuak nostalgia eta egunerokotasunaren edertasuna uztartzen ditu, baina aldi berean kritika zorrotza egiten dio gaur egungo gizartearen infantilizazioari eta harreman sozialen azalekotasunari. Lanak freskotasun narratiboa eta sakontasun intelektuala uztartzen ditu modu originalean.

50 urte pasatu dira Gabriel Aresti hil zenetik. Eta mende erdiko tarteak esanahi berezia hartzen duelarik, Gabriel Aresti Katedratik eta EHUtik omenaldi xume bat egin nahi izan diote olerkari, idazle eta pentsalari handiari.

Genero literario, komunikatzeko modu, ikertzeko bide eta gogoeta egiteko era desberdinak uztartzen dituzte omenaldi liburu honetan. Eta testuekin batera, marrazkiak, lan grafikoak, akuarelak, irudi digitalak, komikiak, litografiak, collageak... ere apailatu dituzte. Pentsamendua komunikatzeko modu desberdinak erabili dituzte helburu bera lortzeko: Gabriel Aresti.

«Mortis causa» oinordetza Zuzenbide Zibilaren atal zirraragarri bezain teknikoa da. Pertsona fisiko oro hiltzean irekitzen da oinordetza, eta hark hainbat etapa igarotzen ditu, hildakoaren oinordekoek dagozkien ondasunak eskuratu arte. Prozesu horrek izan ditzakeen protagonistak eta haien eskubide zein betebeharrak xehetasunez aztertzea du helburu eskuliburu honek.

Hiru ataletan dago banatuta. Lehenengo atalak biltzen ditu oinarrizko kontzeptuen deskribapen eta kokapen orokorra, baita oinordetzak barne hartzen dituen etapen hurrenkera eta horietako bakoitzaren azterketa teoriko-praktiko sakona ere. Bigarren atalak oinordetza antolatzeko baliabideei eskaintzen die banakako arreta; eta hirugarren atalak, segidan, mortis causa xedatzeko askatasunari ezartzen zaizkion mugei begiratzen die.

Idazketa klasikotik hasi eta abangoardiazko esperimentuetaraino, denean erakusten du maisutasun galanta luma erabiltzean, eta sentiberatasun nabarmena istorioak jostean: bai pertsonaiak marraztean, bai eszenak eraikitzean. Gai, giro eta garai askotako istorio hauetan gauzen, aroen zein pertsonen galeraren kontzientzia erne bat nagusitzen da, batetik, eta bestetik edertasunez gainezka egin eta traszendentzia-sentipena pizten duten une magikoak, haiek emango baliote bezala zentzua bizitza labur eta hauskor honi.

Sinestezina dirudien arren, hilekoari buruz hitz egitea zaila da oraindik ere. Ikuspegi askatzaile batetik, eta gogoeta bultzatzea helburu, María Reimóndezen Basatiak! liburuak hilekoa baliatzen du askotariko gaietara heltzeko bide gisa: gorputzak, sexismoa, ekologia, arrazismoa eta transfobia. Azken batean, hilekoaz hitz egitea mundu osoaz hitz egitea da; eta, bereziki, ezarritakoari jarraitzeari uko egin eta, beren errebeldiarekin, denontzat hobea den mundu bat eraikitzen duten Basati ugariez hitz egitea.

Hau ez da turismoaren aurkako liburu bat. Ezta turistak epaitzeko saiakera bat ere. Turismoari buruzko liburu bat da. Oporretako argazki distiratsuetatik harago, turismo jardueraren sistema aztertzen du bere zabaltasun osoan, kontzientzia kritikoa garatzea helburu.

Liburu honek desazkunde turistikoaren norabidea hartzea proposatzen du. Ez hondamendi gisa, baizik eta aukera gisa. Gure herrien, hirien eta lurraldeen bizigarritasuna berreskuratzeko. Hobeto bizi eta modu justuagoan antolatu gaitezen.

1930ean Buenos Airesen jaioa, emigratzaile ukrainarren semea zen. Kartzelan sartu zuten komunistatzat jota, eta, gerora, hainbat herrialdetan ibili zen Montoneroen ordezkari. 1976ko estatu kolpeak atzerrian harrapatu zuen, baina Videlaren erregimenak semea, erraina eta biloba desagerrarazi zizkion, eta horrek, jakina, nabarmen baldintzatu zion bizimodua ez ezik obra poetikoa ere. Sorterrian zein deserrian, Argentina eta zehazki Argentinako herri xehea izan zuen bere poesiaren ardatzean. Bereizi gabe agerrarazi zituen jendearen eguneroko intimoagoaren eta sozialagoaren lirismoa eta denuntzia, dena bat, poesia norbere izatea ez ezik denen errealitatea bera ere eraldatzeko tresnatzat hartuta. Bego Montoriok ekarri du Gelmanen poesia euskarara, fin eta jostari.

Aitor Etxarte Berezibarren hiletan oihukatutako akats batek —Gora Liga Komunista Iraultzailea!— idazlearen aitaren gaztaroko jendea elkartu du liburu honetan; lagunak, maitaleak, militantziako kideak. Haien hitzek osatzen dute orain kontakizunaren erdia —“Guk Franco akabatu nahi genuen, baina pijoak ere akabatu nahi genituen”; “Edertasuna, leherketa eta patxada bilatzen genituen”—, eta beste erdia, berriz, Aitorren galeraren aurreko minak idatzi du; erritu faltak, doluan atxiki nahi den guztiak. Nor izan zen Aitor aita izan aurretik, eta, beraz, nor izan zen aita izan zenean ere?