Barruko leihoa haurrentzako poema liburu bat da, lirismo handikoa, Pello Añorgak orain dela urte batzuk zuen ZUNI-ren ildokoa. Poematxoak, barrura begiratzeko eitekoak dira, zeinetan barrura begiratzen den heinean, kanpora ere begiratzen dugun. Poema batek ondo laburbiltzen du begirada hau. Hona:

Barruko leihotik
sartu da ekia
bihotza jaikita
zabal begia

Era guztietako gaiak ukitzen dira, zazpi ataletan banatuta, laurogei orrialdetan zehar, naturak protagonismo berezia duelarik. Esaterako: Loreak, haziak, zomorroak, zainak, zuhaitzak eta errautsak; baita maitasunak eta nola ez hitzak.

Enkarguz idatzi zuen ale hau David Foster Wallacek, Harper's aldizkariak eskatuta: luxuzko itsas bidaldi baten kronika, zentzumenen postal erraldoia. Edonola den, Wallaceren fikzio-lanetako ohiko osagaiak aurki ditzakegu lan honetan ere, bere onenean: AEBko kontsumo- eta entretenimendu-kulturaren kritika zorrotza, aberastasun teknikoa, ñabardura txikienak xehe-xehe azaltzeko grina, hausnarketa filosofikoa eguneroko gertaeretatik abiatuta... eta umorea, ironia beltza barra-barra. Nola bestela bilaka liteke amesgaizto hasiera batean paradisu zirudiena?

 Nolakoak ote dira nobela beltzetako protagonistak? Azken ehun urteko 25 bat idazle nazioartekoren 150 liburu inguru irakurririk, Jon Alonsok ohar eta iritzi argigarri batzuk eskaintzen dizkigu "Beltzaren koloreak" saiakeran. Detektibea garai batean poliziaren antagonista zen, eta detektibeen egitekoa zen ordena zaintzeaz arduratzen zirenen ustelkeriak eta gehiegikeriak azaltzea. Geroago antagonismoa leuntzen hasi zen, eta errealitatearekiko ikuspegia ere aldatu egingo da pixkanaka.

 Irudimenez, magiaz eta abenturez betetako hamar ipuin. Hamar autore eguneroko emozioen inguruan ikuspuntu ezberdinetatik idazten. Hamar aukera gauzak beste modu batean egin daitezkeela ulertzeko. Zu eta biok, hain ezberdinak, AMETS BATEK ELKARTURIK. Ez zaizu ederra iruditzen?

Rita txikitatik egon da Roberto bere lehengusuarekin maiteminduta. Ritak gutun bat jaso berri du Robertoren ezkontzara gonbidatuz. Rita asko haserretu da albistea ezagutzean eta ahaleginduko da nola edo hala ezkontza zapuzten.

 Teresa aldaketa handiak bizi izaten ari den neska ijitoa da. Ikastetxez aldatu da, amona hil berri zaio, gustatzen zaion mutilak ez dio kasurik egiten... eta Tomas ikaskide jatorra ondora etortzen hasi zaio, neskak halakorik eskatu ez dionean. Amonaren heriotzak etxean erdi ahazturik zegoen kontu bat bizituko du. Teresa, George Borrow izeneko bere arbasoaren berri duen bitartean, gertakari berezien zurrunbiloan murgilduko da eta, bere nortasunaz jabetzeaz gain, benetan nor maite duen ikusiko du.

Esku artean duzun Migel Jabier Urmeneta Ajarnauteren gaineko azterketa honek haren ibilbide biografiko, profesional eta politikoa begietaratuko dizu, haren jaiotzaren mendeurrenean (1915-1988).

Nafarroako XX. mendeko historiako pertsonaia gailen honen biografia ezinbestekoa dugu ulertzeko euskal nazionalismoaren historia Espainiako Bigarren Errepublikan, entelegatzeko makina bat nafartar militanteren adskripzio derrigortua bando nazionalean uztailaren 18ko estatu-kolpean, eta bai konprenitzeko hala 36ko gerrako historia militarra nola Espainiaren parte hartzea Bigarren Mundu-Gerran Dibisio Urdinaren bidez, hala Francoren Gobernuaren kolaborazioa Estatu Batuetako armadarekin nola Iruñea eta Nafarroaren historia instituzionala frankismoan zehar, bertako industrializazioa, euskal kulturaren erreibindikazioa 50 eta 60etako hamarkadetan, eta halaber, Nafarroako trantsizio politiko, sozial eta kulturala, nahiz bertako politika sozialen eta kulturalen garapena.