Txirrita zenari hauzi bat asmatzea bururatu zitzaigun. Ifar Euskal Herriko antzerki zaharrean (batez ere kale antzerkian) egiten zen gisan. Karroxa, asto-laster edo tobera-munstra deitzen ziren adierazpenetan, gaia edo aitzakia horrelakoa izan oi zen gehienetan: pertsona berezi baten bizitzako pasadizoak kontatzea, era xelebre batean, jakina.
Era horretako errepresentazioek fartsa giroa hartzen zuten sarri.
Dena zen xelebrea: gaia, aktoreen imintzioa, gertakizunen karakterizazioa. Horrek ez du esan nahi, hala ere, zenbait aldiz hura guztia hauzitara eramana zen pertsonarentzat mingarria izan ez zitekenik. Euskal herriteatro zaharrean badago halako moral kutsu hestu bat; ez beti, jakina, baina bai sarri. Eta zergatik guk gaur horrelako istillu bat Txirritari buruz asmatu? Atsegin zaigulako, jakina. Txirrita bera pertsonaje bezela atsegin zaigulako (ez baizen aingeru bat, noski). Eta atsegin zaigulako, nunbait, bizitzari fartsa aldetik bere trazak hartzea ere.
Ez gera gauza haundi eta garrantzitsu bat egitera joan. Ez dugu horretarako indar eta gaitasunik. Txirritari buruz historio batzuk kontatzera gatoz, eta, ahal balitz, zuei ikusleei farre pixka bat egineraztera. Horrela, bidenabar, guk ere ongi pasako dugu.
Guk asmatutako Txirrita hori atsegin badezue, ontzat hartu; bestela berriz... gaizki esanak eta aldrebes esanak barkatu...

Farsa hastera doa... GABON, TXIRRITA!

 “Non nengoen eta zertan nenbilen ni zure adinean?”: galdera horrentzako erantzuna saiatuz, alabari igorritako gutun batekin abiatzen du Juan Gorostidik izkribu hau, noiz eta 2011ko udazkenean, ETAk bere “jarduera armatua behin betiko amaitzearen erabakia” plazaratu zuen biharamunean. “Telebistako saioetan edo kazetarien berrietan aurkituko ez duzun historia bat kontatu behar dizut”, zuzentzen zaio, aspaldian atzendutako gogoetaren unea zabaltzen zelakoan. Galdera horrek 1974 eta 1982 urte bitarteko tartera eraman dute egilea liburuaren lehen erdian. Formazio eta bizipen bortitzen aro hura tupustean amaitu zen, Lemoizko zentralaren aurkako mugimenduaren porrotarekin, eta barne-erbesteratze luze bati atea zabaldu zion.

Memoria eta testigantzatik haratago, erabateko gaurkotasuna duten gaien inguruko gogoetaz dago hornitua liburua, “beranduegi eta berriro hitzik gabe geratu baino lehen” egungo erronka etiko eta politikoei ezohiko begiratua luzatzen zaie bertan. Lerrokatze sektarioez eta akademikoez landa, hainbat baliabide kontzeptual eskaintzen zaizkigu, erreferentziazko pentsalariekin elkarrizketan: suplantazioa, sekularizazioa, errepikapena, masokismoa, autonomia edo fetitxismoa, besteak beste.

Euskal paisaia industrial suntsitu baten erdian Guggenheimen lilurara errenditzeko egunero errepikatzen zaigun honetan, gonbidapen deseroso bat aurkituko dugu liburu honen lerroetan: ezkutuan gelditu den Lemoizko zentralaren oskolera begirada zuzentzeko eta Kafkaren Legearen aurrean paratzeko.

 Liburuxka honek musika-tresna batzuk –ezagunenak, klasikoak, gaurkoak edo ohikoak– aurkezten ditu, xede pedagogikoarekin (Musika Eskola eta Kontserbatorioen Federazioaren batzorde pedagogikoak gomendatzen du). Liburuxka hau laguntzen duen diskoak musika-tresna guzien entzuteko parada ematen du, batzuetan zehatz-mehatz, haien funtzionamendua hobeki ulertzeko gisan. Zenbait jokori esker, musika-tresnen ezagutzen treba daiteke entzulea. Orotara, munduko eskualde guzietako 400 bat musika-tresnaren marrazki eta oren bat eta laurdeneko grabaketa biltzen dituen obra da.

 Produkzio industrialaren ereduak gizarteak duen bizi kalitatean hobekuntza ekarri arren, kontsumoaren eta energiaren eta baliabideen erabilera aseezina dakar. Testuinguru horretan, Gasteizko Ingeniaritzako Unibertsitate Eskolak erantzukizun funtsezko bat hartzen du bere gain: profesionalen prestakuntza osoa, eta ez soilik alderdi teknikoetan, baizik eta ingeniaritzaren gizarte erantzukizunari dagokienetan ere.

Hala, eskolaren balioetan gailendu egiten dira baliabideak erabiltzeko orduan eduki beharreko eraginkortasunarekin eta ingurumen balioen errespetuarekin erlazioa dutenak. Garapen jasangarriaren printzipioetan inplikatuta gaude, hau da, ingeniaritza arloko prestakuntzan, baina, funtsezko xedea ahaztu gabe, hau da, “gaur egungo belaunaldien beharrak asetzea etorkizuneko belaunaldiek beren beharrak asetzeko dituzten aukerak arriskuan jarri gabe”.

Bizi garen mundua hobetzen ahaleginduko diren profesionalak hezi nahi ditugu; horretarako, gaitasun teknikoen prestakuntzaz gainera, giza trebetasunetan eta balioetan ere hezten ditugu, printzipio horiei esker, sormenez, pertsonen bizitzaren hobekuntzari eta gizadiaren aurrerabideari lotutako erronka teknologiko eta sozialen ebazpenean inplika daitezen.

Horregatik aurkezten dugu “Ingeniaritza Jasangarriaren Jardunaldia eta Erakusketa”, gure inguruneko enpresa txiki eta handiek lantzen dituzten produktu eta zerbitzu berriak gure Ikastegian erakutsi ahal izateko. Helburuetako bat da gure eskolako ikasleek harremanak sortzea enpresekin, enpresetako praktikak eta gradu amaierako lanak ekarriko dituzten sinergiak sortu ahal izateko. Era berean, aukera hau baliatu nahi izan dugu gure ateak euskal gizarteari eta ikastegiei irekitzeko, jardunaldian parte hartu eta erakusketa ikus dezaten, ingeniaritza jasangarriaren kultura sustatzeko asmoz.

Estas páginas son mucho más que un catálogo de propuestas y actividades. Son una invitación a la reflexión y son una invitación a la acción para los profesionales de las bibliotecas. Mucho cuidado, porque, mientras llega el futuro de la biblioteca pública, este libro puede ayudar a cambiarlo.

 A History of Basque Literatures is the first book written originally in English and directed towards a global audience. It is also a new departure from traditional literary histories, as it is not a philological tedious classification of centuries, authors, genres, and books published in Basque. This book addresses the historical conflict and violence that define Basque history and culture, and so it defines Basque literary history as that of at least two literatures: one expressed by Basque subaltern (oppressed) classes in their language, euskara, which mainly constitutes an oral tradition, and the other written by Basque elites in Spanish, Latin, French, etc. The book emphasizes that this double literature remains at the core of the Basque Country’s history and culture to our days. Even today Basque literature in euskara (Basque language) plays a symbolic role: to represent a Basque Country where the majority speaks and writes in other state languages. Euskara, used by a minority, remains subordinate. In this respect, this book is a departure from previous Basque literary histories; it redefines Spanish and French literatures, advances a new theory of what a minority literature is, and pays attention to texts, disciplines, and practices that traditional histories neglect: political discourse, anthropology, tourism, economics. This history also represents a review of most literary historical discourses (new historicism, postcolonial theory, multiculturalism, subaltern studies) and presents a new methodological and theoretical proposal. Finally, this history allows to revisit under a new light political and historical movements such as nationalism, feminism, modernity, and globalization. As a result, different authors such as Sabino Arana, Judah Halevi, Maddalen Lujambio, Axular, Hugo, Unamuno, Itxaro Borda or Oteiza are brought together.