Iruña-Veleia: bigarren Altamira bat? Liburu bikoitz honetan, Iruña-Veleiako grafitoen egiazkotasuna edo egiazkotasunik eza eztabaidatzeko egindako nazioarteko bi biltzarretako hitzaldiak jasotzen dira. Hasiera batean faltsutzat jotzen zituzten sei txosten egon ziren arren, gaur egun 25 txosten eta irizpen baino gehiago daude egiazkotasunaren alde, horietako bi aldizkari zientifikoetan argitaratuak. Txosten horiek froga dokumentaletan eta ondorengo aurkikuntza arkeologikoetan oinarritzen dira. Gainera, grafitoen aldeko 25 txosten horiek argitaratu ondoren, faltsutasuna defendatzen zuten irakasleak ez dira gai izan lan horien argudioei kontra egiteko. Bi kongresu hauek hainbat arlotako adituen partaidetza izan dute: arkeologoak eta/edo historialariak (Edward Harris – Harris Matrixen sortzailea –, Ulrike Fritz, Antonio Rodriguez Colmenero, Luis Silgo Gauche, Eliseo Gil Zubillaga, Idoia Filloy Nieva), hizkuntzalariak (Juan Martin Elexpuru Arregi), paleopatologoak (Joaquím Baxarias Tibau), geokimiko/fisikoak (Koenraad Van den Driessche, Fco. Javier Santos) eta beste arlo batzuetako adituak (Miguel Thomson Okatsu, Antonio Arnaiz Villena, Mapi Alonso Fourcade, Mikel Urkola Eleizegi, Mikel Larrañaga Arregi, Jon Nikolas Lopez de Ituiño eta Antton Erkizia Almandoz). Arabako Foru Aldundiak eta UPV/EHUko Euskal Filologia eta Arkeologia Arloko Fakultateko irakasleek uko egin zioten grafitoen datazioak egiteari, kontrolatutako dastatzeak egiteari eta auditoria sakona egiteari. Eliseo Gil faltsutasunaz akusatutako zuzendari ohiak duela 8 urtetik hona egindako erreklamazioek aditzera ematen dute ez dutela beren faltsutze-tesia bertan behera uzterik nahi. Horren ordez, Epaitegiak, sona handiko eta gai horretan esperientzia handiagoa duten Europako laborategietan datazioak egin beharrean, grafitoen azaleren analitika batzuk egiteko agindu du, oso esperientzia gutxiko laborategi batean. Analisi horiek guztiz lekuz kanpokoak dira gai honetan, kanpoko aldeetan metal modernoen hondarrak daudela baino ez baitigu adierazi, eskuila modernoak erabili diren garbiketa-prozesuaren ondorioz, jakina. Horren ordez, beharrezkoa zen idazkien eta marrazkien ildoen barruan dauden karbonatoak, sedimentuak edo kea datatzea, zenbat denbora daramaten hor jakiteko, eta horrela esango ziguten noiz idatzi zituzten, eta hori ez dute inola ere egin nahi izan. Egosi aurretik idatzitako adreiluak edo buztinezko taulak ere datatu zitezkeen. Datazio horiek termoluminiszentzia teknikarekin egiten dira eta guztiz fidagarriak dira, baina ez dituzte egin nahi izan. Azkenik, baliteke hezurrak idazkiekin datatzea eta adin horretako hezurretan idazketa-simulazioak egitea, hezur fresko batean idatziko genukeen bezala idaztea ezinezkoa dela ikusteko. III., IV. eta V. mendeetako grafitoen data baieztatzeko arkeologiaren teknikak etengabe erabiltzeari uko egiteak, euskararen, historiaren eta, batez ere, Euskal Herriaren arkeologiaren aurkako eraso handi baten aurrean gaudela esatera garamatza, Sautuolak Altamirako pinturak aurkitu zituenean jasan zuenaren gero eta antz handiagoa duena.