Unai oso mutiko argia da, baina bere memoria ez da izugarria. Hori dela eta, ez dauka memorian bere memoria guztiak. Memorian dauzkanak bakarrik ditu gordeta, eta horiexek dira guri kontatu dizkigunak, guk haren memorietan jaso ditzagun. Ea bada, Unaik memorian dauzkan memoria hauek guk ere geure memorian gordetzen ditugun lagunei kontatzeko, denak ez badira ere, gutxienez, irakurri ondoren memorian gorde ahal izango ditugunak.

Garai hauetako kronika poetikoa dugu liburu hau. Bertan egilearen bizipen pertsonalak gizartearen bizipen kolektiboekin nahastuko dira: Gazako genozidioa, Estatu Batuetako poliziaren indarkeria, gure auzoetako hiri eta giza paisaiak, memoriaren magaletan gordeta daramatzagun gatazkak, heriotzaren atzaparkadak versus erotismo fin batean bildutako bizitzak... Gari errearen urrinak garai zahar baten amaiera, eta uzta hobeen itxaropena dakarzkigu.

Hatsa Elkarteak urtero argitaratzen duen euskal poesiaren ibilbide kolektiboaren 28. alea da. 43 parte-hartzaile inguruk osatzen dute aurtengo alea.

1911n Massachusettsen (AEB) jaioa, Elizabeth Bishop gauzen poeta dela esan liteke. Deigarria da zeinen presentzia urria duen niak haren poemetan. Agertzekotan, behatzaile eta erregistratzaile gisa azaltzen zaigu. Haren poesian haurraren begirada harritua eta bidaiariaren jakite-gosea batzen dira. Ingurua behatu, eta xehetasun ñimiñoenak deskribatuz helarazten digu. Haren literaturan ez dago orokorkeriarik, baina xehetasunok ideia eta sentimendu unibertsalez hitz egiteko baliatzen ditu. Eta dena neurritsua eta euste-ahalegin batetik pasarazia bada ere, zirrara bizia sortzen du irakurlearengan. Bishop bakardadeaz eta isolamenduaz mintzo zaigu, inkomunikazioaz, damuez, askatasunaz eta askatasun gabeziaz. Artisauen erara ekarri du Bishopen poesia euskarara Leire Vargas Nietok.

"Gara" ikusmen talka bat da! Gizateriaren historia bat 50 iruditan, grafikoa, etnografikoa, geografikoa, antropografikoa, antropomorfikoa, kosmikoa... Jaiotza, bizitza, heriotza, psikea, ezagutza, sinesmena, bulkada, sexua, indarkeria, perbertsioa, maitasuna: gure esentzia osatzen duten funtsezko elementuak.

Alderantzira zamalka ez da memoria liburu bat. Egileak liburuan kontatzen du XX. mende amaierako paisaia politiko eta mediatiko aldakorrean zer zen gay izatea. Transexualitatearen gaineko narrazioak baliagarriak ez zaizkionez, Warkek autofikziora, fikziora eta narrazio berrietara jotzen du, praktika berri bat sortzeko asmoz; bere buruaren etnografia bat osatzen du liburuan.

Jabier Muguruzaren testuak lehen pertsonako kontakizun intimo eta ironikoa eskaintzen du, kafetegi baten egunerokotasunetik abiatuta. Narratzaileak bere ibilbide pertsonala eta profesionala azaltzen ditu, musikari izatetik kamarero izatera egin duen bidea, tonu konfidentzial eta autoironiatsuan. Idazkerak deskribapen zehatzak eta gogoeta filosofikoak uztartzen ditu, jazzaren inguruko pasio pertsonaletik gizartearen bilakaeraren analisi kritikoraino. Pertsonaien erretratuak biziak eta sinesgarriak dira, elkarrizketa natural eta umoretsuen bidez marraztuak, eta horrek errealismo handia ematen dio narrazioari. Cafe Mokka kafetegia behatoki soziokultural bilakatzen da, non bezeroen elkarrizketek eta eguneroko egoerek gizartearen kontraesanak, joerak eta aldaketak islatzen dituzten. Testuak nostalgia eta egunerokotasunaren edertasuna uztartzen ditu, baina aldi berean kritika zorrotza egiten dio gaur egungo gizartearen infantilizazioari eta harreman sozialen azalekotasunari. Lanak freskotasun narratiboa eta sakontasun intelektuala uztartzen ditu modu originalean.

50 urte pasatu dira Gabriel Aresti hil zenetik. Eta mende erdiko tarteak esanahi berezia hartzen duelarik, Gabriel Aresti Katedratik eta EHUtik omenaldi xume bat egin nahi izan diote olerkari, idazle eta pentsalari handiari.

Genero literario, komunikatzeko modu, ikertzeko bide eta gogoeta egiteko era desberdinak uztartzen dituzte omenaldi liburu honetan. Eta testuekin batera, marrazkiak, lan grafikoak, akuarelak, irudi digitalak, komikiak, litografiak, collageak... ere apailatu dituzte. Pentsamendua komunikatzeko modu desberdinak erabili dituzte helburu bera lortzeko: Gabriel Aresti.

«Mortis causa» oinordetza Zuzenbide Zibilaren atal zirraragarri bezain teknikoa da. Pertsona fisiko oro hiltzean irekitzen da oinordetza, eta hark hainbat etapa igarotzen ditu, hildakoaren oinordekoek dagozkien ondasunak eskuratu arte. Prozesu horrek izan ditzakeen protagonistak eta haien eskubide zein betebeharrak xehetasunez aztertzea du helburu eskuliburu honek.

Hiru ataletan dago banatuta. Lehenengo atalak biltzen ditu oinarrizko kontzeptuen deskribapen eta kokapen orokorra, baita oinordetzak barne hartzen dituen etapen hurrenkera eta horietako bakoitzaren azterketa teoriko-praktiko sakona ere. Bigarren atalak oinordetza antolatzeko baliabideei eskaintzen die banakako arreta; eta hirugarren atalak, segidan, mortis causa xedatzeko askatasunari ezartzen zaizkion mugei begiratzen die.

Idazketa klasikotik hasi eta abangoardiazko esperimentuetaraino, denean erakusten du maisutasun galanta luma erabiltzean, eta sentiberatasun nabarmena istorioak jostean: bai pertsonaiak marraztean, bai eszenak eraikitzean. Gai, giro eta garai askotako istorio hauetan gauzen, aroen zein pertsonen galeraren kontzientzia erne bat nagusitzen da, batetik, eta bestetik edertasunez gainezka egin eta traszendentzia-sentipena pizten duten une magikoak, haiek emango baliote bezala zentzua bizitza labur eta hauskor honi.