Galda bildumako lehen aleak Gabriel Arestiren heriotzaren 50. urteurrenean sei poetari luzatutako galdera bat du jatorria: zer ikusten duzu Arestiren ispiluak janzten dituzunean?

Orain dela 200 urte Etxebarrian egindako hilketaren errudunaren auzi-agirietan ageri diren gertaerak eta Euskal Herrian ospetsu bihurtu zen bertsopaperean esaten dena erkatzen dira, egia eta egiantzak bereizteko. Hori ez ezik, orduko Bizkaiko Jaurerriko foraltasun osoaren berri ematen da, bai eta hizkuntzaren aldetik Lea-Artibaiko, Busturialdeko eta Durangaldeko orduko biztanleen hizkuntza-jakitea ere.

“Zoriona ez dago beti 
zerua bai”

Bi lerro horiek bil lezakete liburu honen ikusmira. Aitaren heriotzaren ondorena; maitasun berriak, hasierak eta hausturak; mina eta plazera. Zer egin gertatzen diren gauza guztiekin, zer egin gero; behintzat —traizio egin eta— poemak idatzi. Krabelinak banatzen segitzeko, bihotz gainetik arkumea libratu, negar egin, barre, hiriaz beste, esandako berben dardarara itzuli, pozera itzuli. Noiz eta hemen.

Hamar urte bete berri dira Netflix streaming plataforma mundu osoan zabaldu zenetik. Euskal Herrian ere erraz zabaldu zen, eta herritarren parte handi bat bere atzaparretan murgildu da. Nola aldatu dira urteotan ikus-entzunezko edukien kontsumo ohiturak? Zer dago streaming plataforma handien atzean? Nola funtzionatzen dute? Streaming plataforma horietan euskarak duen tokia ere aztertu du egileak. Plataformetan azkenaldian izan diren mugimenduek nolako eragina izango dute zineman? Desagertu egingo al dira zinema aretoak? Galdera horiei eta beste askori erantzuteko ahalegina egiten du Urtzi Urkizuk, gai hauetan kazetari eskarmentuduna denak.

Datu zehatz ugari emanda, eta bere iritzi kritikoa ere plazaratuz. Haren azken mezua honako hau da: ikuslea ez dadila plataformen algoritmoaren mende gelditu, eta ireki dezala leihoa; tentuz begira dezala zer ikusi eta zer ez.

Zertarako filosofia gaur egungo gizartean? Informazioz, iritzi kontrajarriz eta ziurtasun faltsuz gainezka gauden garaian, galdera hori inoiz baino premiazkoagoa da. Liburu honetan irmoki defendatzen da filosofiak ez duela begi-bistako emaitzarik sortu behar funtsezkoa izateko: haren zeregina orientatzea da, argitasuna ematea eta etorkizuna pentsatzeko tresnak eskaintzea. Manifestu-tonua duen liburu honek irakurlea interpelatzen du zuzenean, eta galdera argi bat uzten du mahai gainean: noraezean jarraitu nahi dugu ala filosofiari dagokion tokia eman gure gizartearen etorkizuna pentsatzeko?

2046tik heldu zaigu Mundu guztiak, gurera, liburu formatuan, izatez mental-trip gisako artefaktua dugun arren. Zortzi ipuin-bikote hauek Green hiriko Saint Mary Streeteko 7. atarira garamatzate, eta bertan bizi diren auzokideen istorioak ezagutuko ditugu: kontrolerako sistema integratua daraman preso ohia, amaren zaintzari emandako alaba problematikoa, etxea euliz betetzen ari zaien bikotea eta zendutako aitarekin multibertsoan elkartuko den semea, besteak beste.

Noiz konturatzen gara bizirik gaudela? Gorputza eritasunarekin iratzarri al daiteke? Norbere gorputza biziberritzeko zeharkaldian izandako enkontru eta desenkontruak jasotzen ditu Nahia Intxaustik, natura baliabide gisa erabiliz. Poemarioa ondokoen babesarekin norbera biltzera egiten den bidaia bat da, baina, halaber, piztia bihurtzeko keinua ere bada, gaixotasunaren ikusezintasuna, eta gorputzekiko presio soziala eta kontrola borrokatzeko kanporantz irekitzen den kontakizun partekatu eta errebeldea.

Hau da nire herria diot.
Oraindik ere borrokarako aldartea duen jendea bizi da bertan.
Poemek ez gaituzte hobeak egiten,
baina idazten dut
beti badelako norbait hizkuntzaren alde eta injustiziaren kontra
aritu nahi duena.

Hau da nire herria diot.
Iraganean idazten ditut poemak etorkizunerako badira ere.

Hau da nire herria diot.
Dena ez da eder gurean.
Proklamen, manifestuen, agirien eta sententzien etsiak jotzen digunean
poemei egozten diegu desjabetzeen ulerbidea.

Hau da nire herria diot.
Ez dakit zerk egiten duen jendea herri,
baina hurbilekoenganako lera zintzoa da gurea.

Nagore Saminaga, Dr. Martens botekin pauso irmoak ematen dituen skinhead mozkote eta zakarra. Polizia izana, ahaztu nahi lukeen istilu itsusi batek handik bota zuen arte. Gaur egun SKAn, Substantzia Kimikoen Atalean egiten du beharra, gatzik eta arrikurik gabeko lana. Hala ere, Galindoko araztegian, Bilboaldeko kaka guztiak biltzen diren instalazioetan, heriotza bat gertatu da, ur-putzuetan pilatutako gasak gazte antisistema bat pozoituta. Istripua dirudi, baina Nagorek barruan darama ikertzailearen harra, eta denek kasua uzteko eta ixteko esan arren, zakurrak ezin hezurrari jaregin.

Bere ohiko idazkera dotorez ondu eta umore-printza etengabez gatzozpindu duen eleberria dakarkigu Joxean Agirrek, literaturaren maitasunetik bezainbat autoparodiatik edaten duena. Izan ere, idazle zahar, ospetsu eta txotxatzen hasi bat dugu, batetik; idazlenahi gazte, kazetari bekadun eta hasiberri bat, bestetik; biak gizonak, biak emakumezkoen miresle sutsu, eta biak gauzatu gabe geratutako amodio-istorioen oroitzaile mindu. Hain zuzen, emakume hauen eskutik jasoko dugu gizonezkoon berri: begirada amultsu eta apur bat ironikoa, fantasia ugari eta malezia gutxiko koitadu batzuen erretratu patetikoa eskaintzen diguna.